„Edyta Stein” – książki

Edyta Stein kreśli barwny obraz swego dzieciństwa, lat szkolnych i młodości. Opisuje życie rodzinne we Wrocławiu, wędrówki z siostrami i przyjaciółmi po Sudetach, czasy studenckie, środowisko filozoficzne skupione wokół Edmunda Husserla, służbę sanitarną w szpitalu polowym w Hranicach na Morawach podczas I wojny światowej oraz egzamin doktorski we Fryburgu. W jej wspomnieniach przeplatają się tragiczne i szczęśliwe sceny z życia rodzinnego. Opowieść rozwija się przed oczami czytelnika, dając głęboki wgląd w specyfikę żydowskiego życia religijnego i codziennego rodziny Steinów. Z tego powodu tę relację przenikają spostrzeżenia autorki świadczące o jej wyjątkowej szczerości i wrażliwości. Wprawdzie zapiski autobiograficzne urywają się na wydarzeniach z roku 1916, ale zostały dopełnione przez kronikarski artykuł Edyty Stein pt. Jak wstąpiłam do Karmelu w Kolonii (1938) oraz wspomnienie jej siostry Erny Biberstein (1949). Tom zawiera także jej testament i akt poświęcenia. Książka niezbędna dla wszystkich zainteresowanych życiem i twórczością Edyty Stein.

W niniejszym tomie publikowane są teksty refleksyjne dotyczące tematu kobiety, które powstały w latach 1928–1932: referaty, jeden wykład (Problemy nowego systemu kształcenia dziewcząt), artykuły i zapis jednej audycji radiowej o Macierzyńskiej sztuce wychowywania. Przez całe dziesiątki lat Amata Neyer OCD – a przedtem Margareta Drügemöller OCD – gromadziła i porządkowała w kolońskim archiwum teksty Edyty Stein i o niej samej. Jej wysiłkom zawdzięczamy naukowo opracowane nowe wydanie dzieł Edyty Stein . Tekst i dokładny kontekst wszystkich przyczynków opracowała Amata Neyer we wprowadzających do każdego z nich wstępach zatytułowanych Geneza {Situierung}. W zestawieniu z pierwszym wydaniem Edith Steins Werke V obecne poprawione nowe wydanie przedstawia znacznie większą wartość.

Edyta Stein, interpretując dzieła św. Jana od Krzyża, rozwija swoją koncepcję „wiedzy Krzyża” jako teologię Krzyża oraz jako naukę życia w znaku Krzyża. Studium to jest zarówno znakomitym wprowadzeniem w dzieło Ojca Zakonu Karmelitańskiego, jak i świadectwem głębokiego doświadczenia wewnętrznego i jasności myślenia Autorki. Co więcej, śledząc życie i naukę św. Jana od Krzyża, Edyta Stein odsłania własną drogę i wykazuje, że krzyż nie jest symbolem śmierci, lecz żywym znakiem mistycznej rzeczywistości.

Człowiek jest wolną istotą, którą zarazem określa duchowe uzdolnienie do odpowiedzialności za własne życie. Punkt, do którego zmierza Edyta Stein w swym wykładzie, prowadzonym w Münster w semestrze zimowym 1932/1933. Autorka wybiera metodę fenomenologii realnej: z zewnętrznego punktu widzenia, najpierw postrzegamy ciało drugiego człowieka, a dopiero potem jego wnętrze. Robi to po to, aby dojść do poznania ludzkiej indywidualności. Edyta Stein bada człowieka na kolejnych stopniach jako ciało fizyczne, istotę żywą. Także jako istota posiada duszę, jest bowiem istotą obdarzoną duchem - jako mikrokosmos, otwarty do wewnątrz i na zewnątrz. Człowiek ukazuje się w jego indywidualności jako osoba duchowa, istota wspólnotowa i kulturowa, wreszcie jako istota poszukująca Boga.

Druga część korespondencji obejmuje 480 listów, pochodzących z ostatniego etapu życia Edyty Stein i powstałych w latach 1933–1942. Listy te odnoszą się od jej życia oraz działalności w klasztorze karmelitanek w Kolonii, ucieczki przed nazistami do Holandii i pobytu w Karmelu w Echt, aresztowania przez gestapo i deportacji do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, gdzie zginęła w roku 1942. Opublikowane listy wraz z tekstami z pierwszego tomu prezentują portret wielkiej myślicielki i współczesnej świętej.

Edyta Stein doktoryzowała się z oceną summa cum laude na podstawie pracy O zagadnieniu wczucia we Fryburgu u Edmunda Husserla w sierpniu 1916 roku, a następnie pracowała jako asystentka u swego Mistrza. Jej dzieło stanowi jedną z pierwszych prób w XX wieku ukazania cielesności drugiego podmiotu jako podstawy zrozumienia intersubiektywnego.

Edyta Stein jako niemal trzydziestoletnia kobieta pragnęła zarówno nakreślić swoją drogę filozoficzną, jak i odnaleźć się w nowej sytuacji zaistniałej po zakończeniu I wojny światowej. Zamierzała napisać pracę habilitacyjną, a jej poczucie odpowiedzialności w wymiarze społecznym skłoniło ją do zaangażowania się w działalność polityczną. Był to jednak czas, gdy przeżywała kryzys wewnętrzny, zaostrzony śmiercią przyjaciół podczas wojny, świadomością, że jako kobieta praktycznie nie ma szans na realizowanie kariery akademickiej, a wymarzona praca u Husserla, twórcy fenomenologii, tak dalece rozminęła się z jej oczekiwaniami, że musiała z niej zrezygnować. Wówczas stanęła wobec konieczności zrozumienia swej egzystencji i odnalezienia źródła sił psychicznych i duchowych.

Edytę Stein z Romanem Ingardenem, znanym polskim filozofem, łączyły wspólny kierunek poszukiwań filozoficznych i przyjaźni. Zamieszczone tu listy z lat 1917-1938 ukazują ją jako kobietę we wszystkich jej odczuciach. Ukazują jej tęsknotę, rozczarowania i poszukiwanie własnej drogi. Listy pozwalają równocześnie zaznajomić się ze środowiskiem filozoficznym pierwszej połowy XX wieku.