Podstawowe problemy fenomenologii

Przedstawiamy kolejny numer czasopisma „Kronos”.

Michel Henry (1922–2002) znany jest jako twórca swoistej wersji fenomenologii radykalnej, w której podmiotowość – cielesna żyjąca sobość – góruje nad wszystkim, co przedmiotowe i wszystkiemu, co przedmiotowe nadaje wartość. Wersja ta zasługuje na uwagę ze względu na interesujące rozwiązanie ważnego dla myśli współczesnej problemu ludzkiej konstytucji świata. Rozwiązanie zaproponowane przez francuskiego filozofa daje możliwość sformułowania satysfakcjonującej odpowiedzi na pytanie o kondycję współczesnej kultury i o kondycję człowieka, który dążąc do swoiście pojmowanej doskonałości oraz korzystając z najlepszych umysłów swoich czasów, ogołaca się z tego, co przez wieki uznawał za swą chlubę – z człowieczeństwa. Ten antropologiczny w...

Publikacja jest autorską wizją stosunków międzynarodowych w oparciu o nauczanie Kościoła i filozofię chrześcijańską. Autor zawarł w niej nie tylko podejście metafizyczno- teologiczne, ale także ufundował personalizm polityczny stosunków międzynarodowych i kulturę strategiczną według personalizmu. Zasadnicze zadanie polegało na konstrukcji systemu naukowego, który pozwoliłby na wprowadzenie nowych poziomów analizy w nauce o stosunkach międzynarodowych. Ponadto autor wprowadził teologię nauki do dyscypliny z natury społecznej dla przedstawienia globalnego dobra wspólnego jako wyznacznika postępowania i interpretacji m.in. danych i faktów, także w nauce. W ten sposób powstał np. model dobra wspólnego w odniesieniu do ekonomii komunii. Systematyzacja koncepcji...

W drodze do języka, opublikowany w 1959 roku zbiór rozpraw z lat pięćdziesiątych niemieckiego filozofa Martina Heideggera (1889-1976), to jedno z podstawowych współczesnych dzieł dotyczących refleksji nad istotą języka. Heidegger rozważa go jako miejsce doświadczenia bytu. Język nie jest przykładany „z zewnątrz” do rzeczywistości, nie stanowi środka technicznego do jej opanowania, lecz ją ewokuje („nie będzie rzeczy, gdzie brakuje słowa”, cytuje autor wiersz Stefana Georgego). Te rozważania nad istotą języka nie są metajęzykowe, lecz sięgają do żywego doświadczenia poezji – do utworów Hölderlina, Trakla, Georgego. Nie można rozpoznać tej istoty z zewnątrz, lecz dopiero zanurzając się w czystą postać języka, jaką zdaniem Heideggera stanowi...

Richard Rorty (1931–2007), amerykański filozof polemizujący z filozofią analityczną i kojarzony z postmodernizmem, w tej wczesnej książce (1979), klasycznej już dla współczesnej myśli humanistycznej, za cel krytyki obiera epistemologię i – z konieczności – ugruntowującą ją metafizykę. Zgodnie z duchem ponowoczesności, a nawet drugiej połowy XX wieku postrzega filozofa jako uczestnika rozmowy – wbrew tradycyjnemu obrazowi myśliciela kładącego „podstawy” pod resztę kultury, przede wszystkim kultury naukowej. Pierwsza postawa jest hermeneutyczna, druga – epistemologiczna. Epistemologia w rozumieniu Rorty’ego ma źródła nowożytne (Kartezjusz, Kant) i opiera się na modelu-metaforze zwierciadła: na doktrynie uznającej poznanie za odzwierciedlanie, tj....

Na czym polega więź sztuki z moralnością? Jakie miejsce zajmuje – i skąd się bierze – Piękno w życiu osoby i wspólnoty? Jak zachować właściwą, potrzebną twórcom, autonomię sztuki, a zarazem nie rezygnować z moralnej odpowiedzialność artysty, także przed społeczeństwem? Dlaczego tak ważną rolę odgrywa wobec twórczości artystycznej dyskusja i krytyka – i czym powinny się one kierować? Te fundamentalne pytania, o nieprzemijającej aktualności, postawił przed sobą Jacques Maritain, wybitny francuski filozof katolicki, który odegrał kluczową rolę w odrodzeniu tomizmu w XX wieku. Myśliciel całe życie interesował się sztuką i jej duchowym wymiarem, czego odzwierciedleniem jest znana praca Sztuka i mądrość. Dotąd pozostawała jednak nieprzetłuma...

Chasydyzm zrodził się na południowo-wschodnich kresach Rzeczypospolitej w niewielkiej grupie kabalistów i mistyków, ale szybko stał się jednym z największych ruchów religijnych wśród wschodnioeuropejskich Żydów, w niektórych regionach odgrywając także istotną rolę kulturalną i społeczną. Do ważnych form kultury chasydzkiej należą opowieści. Niniejsza antologia, opracowana przez Wojciecha Tworka i Marcina Wodzińskiego, przedstawia fenomen tego gatunku, odznaczającego się różnorodnością treści i formy. Czytelnik znajdzie tu opowieści cudowne, dokumentalne, fragmenty sensacji historycznych, kompilacji biograficznych, kronik dworskich oraz przykładów apologetycznej historiografii ortodoksyjnej. Najstarsze teksty zamieszczone w antologii pochodzą z pierwszyc...

Oto młody katechizm dla młodego człowieka! Z nim przeżyjesz nową i niesamowitą przygodę z Bogiem i odkryjesz Jego miłość. Zobaczysz, że o Ewangelii i Kościele można mówić zwyczajnie i interesująco. Youcat powstał pod patronatem kard. Christopha Schönborna, metropolity Wiednia. Spotkał się z uznaniem i poparciem Stolicy Apostolskiej i Papieża Benedykta XVI, który napisał do niego słowo wstępne. W skład zespołu pracującego nad katechizmem weszli kapłani, teolodzy, osoby konsekrowane i wychowawcy. Jednak znaczący wkład w jego powstanie wnieśli przede wszystkim ludzie młodzi, którzy sami redagowali pytania, sprawdzali, czy język tekstu jest zrozumiały, dobierali fotografie. Youcat oparty jest na Katechizmie Kościoła Katolickiego oraz jego Kompendium. Posł...

Tajemniczy Górny Śląsk, inny niż zazwyczaj. Górny Śląsk to nie tylko kopalnie i huty, lecz także fascynujące historie oraz zabytki warte podróży. Przewodnik ten zaprowadzi cię do miejsc, z których pochodzili pisarze, poeci, filozofowie, a nawet fizycy będący laureatami Nagrody Nobla. Opowie o ich losach – czasem tragicznych, a czasem zabawnych. Wyjaśni, co chcieli nam przekazać, i być może pozwoli ci zastanowić się nad samym sobą. Kim jestem? Czy naprawdę jestem? Jaki ma to sens? I jaki związek ma z tym wszystkim śląska architektura… Opole, Katowice, Pszczyna, Zabrze, Bytom, Gliwice, Bielsko-Biała, Wisła oraz inne miejscowości Górnego Śląskiego odsłonią swoje sekrety. Mistrzowie cechowi tworzyli rzeczy piękne, wymagające dużego nakładu pracy, ale i...

Wyznanie maski jest opowieścią o dojrzewaniu Kōchana, chłopca żyjącego w Japonii w czasach wojny W swoim wyznaniu, czy właściwie „spowiedzi”, opisuje zmagania ze swoją cielesnością – fizycznie zawsze ustępował rówieśnikom – oraz orientacją seksualną. Czując się inny od pozostałych szuka swojego miejsca na świecie, akceptacji i sposobu na życie w niesprzyjających warunkach. Przejmująca opowieść o zmaganiach z samym sobą i poszukiwaniu źródeł swojej tożsamości przeplatana jest porywającymi porywającymi opisami przyrody. Wydana w 1949 powieść przyniosła młodemu Yukio Mishimie sławę na całym świecie. Czytelnicy doszukują się w opowieści Kōchana wątków autobiograficznych, z kolei badacze uznają tę powieść za jedną z najważniejszych w...

Walter Benjamin (1892–1940) był niemieckim intelektualistą, pisarzem pochodzenia żydowskiego. Jego przedwcześnie zakończone życie (zmarł lub popełnił samobójstwo podczas ucieczki z Francji przed nazistami) zaowocowało obfitością pism, które złożyły się na Dzieła zebrane liczące kilka tysięcy stron. Główne jego teksty zostały już przetłumaczone na język polski, ale przekłady obejmują przede wszystkim teksty dotyczące filozofii kultury i autobiograficzne (jak Berlińskie dzieciństwo na przełomie wieków czy Dziennik moskiewski). W niniejszym tomie przedstawiono wybór pism Benjamina z dziedziny literatury. Tom obejmuje spektrum prac od czysto akademickich przez analizy międzywojennego stanu literatury w Niemczech, Francji i Rosji aż po własne utwory lit...

Eliza Kącka, filolożka z wykształceniem filozoficznym, debiutowała w r. 2012 książką Stanisław Brzozowski wobec Cypriana Norwida, godząc w niej dwa główne obszary swoich zainteresowań: literaturę i myśl drugiej połowy XIX wieku oraz światopoglądy polskiej moderny. Lekturę jako spotkanie uznać można za dalszy krok na tej drodze. Oprócz tego, niejako dla równowagi, dr Kącka jest eseistką i badaczką poezji współczesnej, począwszy od Herberta, a kończąc na autorach najmłodszej generacji. W r. 2017 wydała także zbiór krótkich próz poetyckich Elizje. Pisze do pism naukowych i „Tygodnika Powszechnego”, „Znaku”, „FA-artu”, „Nowej Dekady Krakowskiej”. Jest laureatką licznych nagród i wyróżnień. Pracuje na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu War...

W drodze do języka, opublikowany w 1959 roku zbiór rozpraw z lat pięćdziesiątych niemieckiego filozofa Martina Heideggera (1889-1976), to jedno z podstawowych współczesnych dzieł dotyczących refleksji nad istotą języka. Heidegger rozważa go jako miejsce doświadczenia bytu. Język nie jest przykładany „z zewnątrz” do rzeczywistości, nie stanowi środka technicznego do jej opanowania, lecz ją ewokuje („nie będzie rzeczy, gdzie brakuje słowa”, cytuje autor wiersz Stefana Georgego). Te rozważania nad istotą języka nie są metajęzykowe, lecz sięgają do żywego doświadczenia poezji – do utworów Hölderlina, Trakla, Georgego. Nie można rozpoznać tej istoty z zewnątrz, lecz dopiero zanurzając się w czystą postać języka, jaką zdaniem Heideggera stanowi...

„Odczyty i rozprawy” niemieckiego filozofa Martina Heideggera (1889–1976) obejmują grupę podstawowych dla tego myśliciela tekstów z lat pięćdziesiątych XX wieku, a więc z płodnego okresu jego rozważań m.in. nad istotą techniki i jej relacją do metafizyki. Trzon prac należy do cyklu wykładów wygłoszonych przez autora pod zbiorczym tytułem „Wejrzenie w to, co jest”. Czytelnik znajdzie w tym tomie, którego pierwsze wydanie ukazało się w 1954 roku, tak kanoniczne rozprawy, jak „Pytanie o technikę” czy „Przezwyciężenie metafizyki”. Jest też esej „Budować, mieszkać, myśleć”, którego tytuł posłużył w latach siedemdziesiątych do nazwania pierwszej polskiej antologii prac Heideggera. Technika, czyli tutaj podstawowy charakter współczesnej c...

Jest to jedna z najbardziej znanych, wręcz kultowych, książek filozoficznych XX wieku. Stanowi najpełniejszy wyraz myśli Heideggera z właściwą dlań metaforyką, charakterem nawiązań, aluzji i transpozycji. Stała się inspiracją dla wielu współczesnych prądów filozoficznych: fenomenologii, hermeneutyki, egzystencjalizmu i wpłynęła na styl myślenia najwybitniejszych współczesnych filozofów.Podmiot odpowiedzialny za bezpieczeństwo produktu: Wydawnictwo Naukowe PWN S.A., ul. Gottlieba Daimlera 2, 02-460 Warszawa (PL), numer telefonu: 22 695 43 21, adres e-mail: recepcja@pwn.pl

Tłumaczenie, opracowanie naukowe ? Rafał Michalski, Jolanta Żelazna

Tłumaczenie: Rymkiewicz Wawrzyniec

Martin Heidegger (1889–1976), klasyk XX-wiecznej filozofii niemieckiej, wygłosił te wykłady o myśleniu na freiburskim uniwersytecie w roku akademickim 1951/1952. Reprezentują one filozofię z późnego okresu twórczości Heideggera, który po politycznych wyzwaniach lat trzydziestych i czterdziestych XX wieku powrócił do życia akademickiego: objęty po wojnie zakazem nauczania z powodu wcześniejszych związków z nazizmem, uzyskał możliwość prowadzenia działalności dydaktycznej w momencie przejścia na emeryturę, co nastąpiło właśnie we wrześniu 1951 roku. Cały sens (i trudność) niniejszych rozważań zawiera się już w tytule: „Was heißt Denken?” można rozumieć na kilka sposobów jako pytanie, co zwie (nazywa) się myśleniem lub co wzywa myślenie, a to...