Kontakt

Od jakiegoś czasu złożyło się tak, że wróciłam do sci-fi i fantastyki po długiej przerwie. Wiele lat zaczytywałam się w tego typu książkach, a później przyszedł czas na kryminały i thrillery, w których przepadłam zupełnie. Teraz chętnie przeplatam, zwłaszcza klasyką i z przyjemnością wpadam w wiry kosmicznych czy post apokaliptycznych światów. "Kontakt" to jedna z tych dotyczących właśnie kosmosu, a właściwie to kontaktu z obcymi, pozaziemskimi cywilizacjami.

Poznajemy Eleanor, pracującą w centrum radioteleskopów. Pewnego dnia obiera ona wiadomość pochodzącą od obcych. Oczywiście, nikt jej nie wierzy, ale na szczęście nie jest to jedyna próba kontaktu i szybko wszyscy zaczynają być zafascynowani tym, że ktoś, z odległej o dwadzieścia sześć lat świetlnych cywilizacji chce poznać nas, Ziemian. Tylko jak to zrobić? A no, rzekomi obcy przesyłają zakodowaną wiadomość, w której jest zawarta instrukcja budowy statku, którym można do nich dotrzeć. Jak to na Ziemi, największe mocarstwa zaczynają wyścig o to kto szybciej zbuduje taką maszynę i kto zrobi to lepiej... tylko czy aby na pewno w ogóle to wszystko jest dobrym pomysłem? Zmienić się może wszystko, a przecież wcale nie muszą mieć dobrych zamiarów...

Tę książkę okrzyknięto jako jedną z najlepiej napisanych powieści sci-fi wszechczasów. Faktycznie trzeba przyznać, że jest świetna i nie da się od niej oderwać. Mało tego, jest tak aktualna, że gdyby to się wydarzyło obecnie, prawdopodobnie przebiegłoby dokładnie tam samo, w zasadzie nic się nie zmieniło, a ta książka ma trzydzieści lat! I tym razem byłby wyścig o to, kto poleci, kto zbuduje szybciej statek, komu będzie dane utrzymywać kontakt z obcą cywilizacją. I takie same konsekwencje mogłyby nas czekać, bo nie możemy założyć, że to będzie pozytywnie się rozwijać.

Jako sci-fi "Kontakt" według mnie spełnia wszystkie wymagania czytelnika i jak tylko zacznie się czytać, to można założyć, że się ją pochłonie na jedno podejście. Co ciekawe, bohaterowie są w tym przypadku jak by drugoplanowi. Z jednej strony istotni, ale z drugiej, to nie oni grają pierwsze skrzypce. Autor tak podsyca ciekawość tego, co może się czaić w kosmosie, że każdy fan gatunku będzie zachwycony utrzymywanym napięciem, pomysłem na fabułę i logiką, która nie zostaje zachwiana.

Na koniec tylko powiem, że nowe wydanie jest absolutnie cudowne. Twarda oprawa, grafika mówiąca bardzo niewiele przed lekturą, a bardzo dużo już po.

Dawno nie czytałam tak inteligentnej książki. Niesamowita fantastyka połączona z nauką, fizyką i wszechświatem. Od początku poznajemy tutaj Ellie, która jako noworodek była bystrym dzieckiem. Przypatrywała się matce, kiedy się urodziła i bacznie obserwowała świat. Jako maluszek przyglądała się gwiazdom i rozważała obroty Ziemi wokół Słońca. Bardzo interesowało ją niebo i sprzęty elektryczne. Pamiętała o naukach ojca, kiedy nie kazał jej rozkręcać niczego podłączonego do prądu. Słuchała go, lecz z ciekawości rozkładała sprzęty ciekawa ich wnętrza. W szkole zadawała sensowne pytania i po reakcji nauczycieli widziała ich niekompetencje. Interesowała ją liczba pi i jej nieskończoność. Dorastała w przekonaniu, że musi sama poznać odpowiedzi na swoje pytania, gdyż nikogo kosmos nie interesował tak bardzo jak ją. Przyznaję, że autor napisał tą książkę perfekcyjnie ciekawie, gdyż choć ja średnio znam się na nauce fizyki, to jednak potrafił sprawić, że mnie to interesowało. Najbardziej moja uwaga skupiła się na wyjątkowości tego dziecka, które zgrabnie dorastało, gdyż nie czułam tutaj żadnych przeskoków w czasie. Kiedy jest już wystarczająco duża i pracuje w ramach pewnego programu, sama nie dowierza, że cokolwiek tutaj odnajdzie. Jej natura nakazuje wciąż poszukiwać odpowiedzi, szukać nowych nie wyjaśnionych jeszcze zjawisk. Kiedy zauważa, że ktoś z obcej cywilizacji chce się z nimi skontaktować, początkowo nikt jej w to nie wierzy. Jej inteligentny umysł nie poddaje się i zaczyna tłumaczyć to dziwne, ale odkrywcze zjawisko. Ten kontakt się powtarza i jest zbyt realny dla pracujących tam ludzi. Każdy reaguje na niego inaczej. Nie wyobrażalne było to, że ten, kto się z nimi kontaktował bardzo chciał się z nimi spotkać. Nawet podał im wzór jak mogą skonstruować taki statek kosmiczny. To była dla mnie prawdziwa magia, aż sama pochłaniałam ich każde słowo. Wychodziło na to, że gdy wszystko poszłoby zgodnie z planem, to maszyna zawiozła by ich tam w mniej niż dwadzieścia sześć lat, pod warunkiem, że wciąż poruszali by się z prędkością światła. Pani prezydent ciężko było to ogarnąć, jednak naukowcy sprawdziwszy wszystko pod każdym względem wierzyli, że może się to udać. Przepraszam, ale nie zdradzę już niczego więcej. Aż nie mogłam złapać oddechu przy dalszym czytaniu. Lata świetlne były dla mnie czystą niewiadomą, tak bardzo mnie ciekawiło czy tam dotrą, co tam znajdą i kto się z nimi kontaktował. Ta książka wciąż chodzi mi po głowie, nawet po przeczytaniu neguję ich teorie, później potwierdzam, myślę o tym, że to tylko książka, a później przychodzi zastanowienie, bo co, jeśli to może być prawda? Niesamowita, wciągająca i bardzo nieprzewidywalna! Inteligentna i nietuzinkowa. Porywająca i zapierająca dech w piersi. Pokłony dla autora za tak ogromną dawkę wiedzy w tak lekkim stylu. Już wiem, że przeczytam wszystko spod jego pióra.

A czy was nie ciekawi jak jest na innej planecie? Kto żyje w kosmosie i dlaczego nasz kontakt z nimi jest ograniczony? Czy możliwe, by takie spotkanie zachwiało pewną równowagę kosmiczną? Czy zastanawialiście się nad tym, że patrząc w niebo pełne gwiazd, ktoś może was obserwować?

W literaturze science fiction, szczególnie tej powstałej przed kilkudziesięcioma latami, bardzo lubię motyw pierwszego kontaktu ludzkości z obcą cywilizacją. Wielu autorów miało na ten temat odmienne wyobrażenie, snuło inne rozważania i podchodziło do tego motywu w odmienny sposób. Nie inaczej jest w przypadku Carla Sagana, znanego głównie z literatury popularnonaukowej, który w 1985 wydał książkę Kontakt. Ludzkość odkrywa w niej tajemniczy sygnał, pochodzący z systemu Wega, zawierający w sobie kilka tajemnic, które stopniowo są odkrywane. I to właśnie temu odkrywaniu zakodowanej wiadomości jest w dużej mierze poświęcona ta książka. Nie znajdziemy zatem w niej wartkiej i dynamicznej akcji, a bardziej wyobrażenie, jak rzeczywiście mogłoby by wyglądać, gdyby ludzkość odkryła sygnał od obcej cywilizacji.

Czytając Kontakt można szybko zauważyć, że Carl Sagan przywykł do pisania książek popularnonaukowych, a nie powieści. Stąd dialogów nie znajdziemy tutaj zbyt wiele, dominują za to długie opisy, rozważania i przemyślenia. Nie brakuje za to wielu interesujących informacji i faktów na temat radioastronomii, astronomii i fizyki, choć do najprostszych chwilami nie należą. Carl Sagan jest znakomitym obserwatorem, dzięki czemu postacie są interesujące i z uwagą śledziłem ich losy. Chwilami jednak autor zbyt drobiazgowo stara się przedstawić jakiś temat lub za mocno się na nim skupia, np. opisując czyjś życiorys na paru stronach w kilku długich akapitach, co często nie ma aż takiego uzasadnienia fabularnego. Dlatego nie będzie to powieść dla wszystkich i nie każdemu przypadnie do gustu.

Kontakt nie jest typową powieścią o pierwszym kontakcie ludzkości z obcą cywilizacją. Jest to bardziej książka popularnonaukowa, przedstawiająca jak ludzkość zareagowała na sygnał z kosmosu, jakie przyniosło to konsekwencje dla Ziemi, aniżeli typowa powieść. Niemniej jest to wart przeczytania tytuł, szczególnie dla osób, które lubią motyw pierwszego kontaktu w literaturze science fiction.

Dla mnie, jak dla wielu miłośników fantastyki, pierwszy kontakt z, nomen omen, „Kontaktem”, odbył się na gruncie filmowym. Temat kosmosu, kosmitów i tym podobnych rzeczy uwielbiałem i uwielbiam – skutek wychowania się na „Z archiwum X” – uwielbiałem i uwielbiam też Roberta Zemeckisa, filmowego maga i świetnego naśladowcy Spielberga, więc film z Jodie Foster obejrzałem. Nie raz. I uwielbiam. Ale książka jakoś tak w moje ręce jak dotąd nie wpadła. W końcu jednak mamy wznowienie i błąd ten naprawiłem. A trzeba przyznać, że „Kontakt” świetny jest, lepszy nawet niż filmowa adaptacja i zdecydowanie plasuje się w czołówce historii o kontaktach ludzi z obcymi.

Eleanor Arroway zajmuje się poszukiwaniem życia pozaziemskiego. Szefowie, jak to w takich sytuacjach bywa, nie są zbyt optymistycznie nastawieni do jej projektu. Wkrótce jednak wszystko się zmienia, kiedy udaje się nawiązać tytułowy kontakt. A to dopiero początek…

Carl Sagan zaczynał, jak wielu z nas – od czytania w dzieciństwie opowieści fantastyczno-naukowych. A z tej pasji został naukowcem, a właściwie astronomem i astrofizykiem. O tej części jego życia można by sporo mówić, ale warto pamiętać przede wszystkim, że interesowało go m.in. szukanie życia pozaziemskiego, wierzył, że kontakt w końcu nastąpi no i z tej wiary, z tej pasji, zrodziła się niniejsza powieść.

Główna bohaterka, której dane osobowe pochodzą od Eleanor Roosevelt, uwielbianej przez jego żonę oraz Voltaire’a (którego pełne nazwisko brzmi przecież François-Marie Arouet), to nie tylko jego książkowe alter ego, ale i postać oparta na prawdziwej osobie. A dokładniej na zajmującej się szukaniem życia pozaziemskiego Jill Tarter. Ciekawostki, ciekawostkami, ale wspominam o tym wszystkim przede wszystkim, by pokazać, jak istotne dla Sagana było zaplecze oparte w rzeczywistości: także tej, naukowej. I właśnie ta naukowa strona „Kontaktu” robi gigantyczne wrażenie. Wspiera fikcję, dodaje jej prawdziwości, pozwala znaleźć nowe spojrzenie… I robi to wrażenie, oj robi.

Efekt jest taki, że dostajemy powieść, która jest nie tylko świetnie napisana – a jest – ale przede wszystkim mocno podparta naukowymi aspektami. Jednocześnie to po prostu kawał dobrego SF, nastrojowego, ze świetną fabułą, czasem i napięciem, z tym niemal dziecięcym zachwytem nad tym, co nieznane, ale i jednocześnie wielka dojrzałość, realizm i rozsądek w podejściu do tematu, postaci i całej otoczki.

Warto. Widzieliście film? Świetny, kultowy, zapadający w pamięć. Ale powieść jest jeszcze lepsza. I robi jeszcze większe wrażenie. Bierzcie w ciemno, jeśli lubicie dobrą fantastykę, nie zawiedziecie się.