W kręgu archeologii, historii, antropologii Profesor Władysław Duczko in memoriam

Między mitami a magią – wróżbiarstwo dawnych ludów Europy Wśród form życia duchowego ludów pogańskich wróżbiarstwo zajmuje miejsce wyjątkowe i odrębne. Choć często czerpie z mitów, nie jest bezpośrednią częścią mitologii; nie stanowi też zwykłego elementu kultu, choć nierzadko towarzyszy świętom, rytuałom i ofiarom, wchodząc z nimi w ścisłą relację. Mimo licznych podobieństw, nie jest też w pełni tożsame z magią. Wróżbiarstwo, podobnie jak oparta na nim wiara w przeznaczenie, tworzy odrębny i niezwykle istotny wymiar systemu wierzeń. Trudno przecenić jego znaczenie w życiu dawnych wspólnot pogańskich – wyrocznie istniały niemal we wszystkich głównych ośrodkach kultu. Rozumiemy przez to wróżby osadzone w konkretnym czasie (najczęście...

Autor proponuje fragmentaryczne spojrzenie na mapę artystycznej Europy w epoce oświecenia. Śledzi przemieszczanie się twórców, głównie malarzy, pomiędzy różnymi ośrodkami, tropi motywacje migracji, wydobywa znaczenie przybyszów dla rozkwitu narodowych szkół w różnych krajach europejskich. Rysuje mapę innego Grand Tour wielkiej podróży artystów poszukujących ważnych, prestiżowych zleceń i zarobku, ale także nowych wrażeń, wzorów i inspiracji, wartościowej edukacji czy wreszcie dobrego towarzystwa. Szkic sieci relacji na owej mapie może stanowić ważny element w refleksji nad narodzinami nowoczesnej kultury europejskiej.Podmiot odpowiedzialny za bezpieczeństwo produktu: Uniwersytet Warszawski, Krakowskie Przedmieście 26/28, 00-927 Warszawa (PL), adres e-mai...

Krytyk sztuki, historyk, wykładowca i prezenter radiowy James Hall zagłębia się w historię autoportretu. Koncentrując się na takich artystach jak Dürer, Gentileschi, Van Gogh i Kahlo, pisze z wielką świeżością i energią o tej niezmiennie popularnej, ludzkiej i często osobliwej formie sztuki. W naszej epoce publicznych zwierzeń autoportret stał się czołowym gatunkiem sztuki wizualnej, o czym świadczy nieprzebrane bogactwo współczesnych autoportretów. Coraz więcej ludzi przejawia silniejsze niż kiedykolwiek wcześniej zainteresowanie tą formą sztuki. Autoportrety wyszły poza mury kościołów, pałaców, pracowni malarskich, uczelni artystycznych i galerii, opuściły cokoły pomników i ramy obrazów. Dziś autoportrety fotograficzne i filmowe zalewają internet,...

Książka przedstawia dzieje południa Afryki w momencie przejściowym, kiedy pojawiają się tam Europejczycy, ale nie są jeszcze siłą dominującą. Jest to historia, w której Afrykanie są ciągle partnerami, a nie ofiarami i kształtują dzieje regionu w nie mniejszym stopniu niż przybysze. Jednocześnie to przedstawienie procesu, który prowadzi do powstania ładu kolonialnego, choć jeszcze nie w jego finalnej postaci. Pokazuje przemiany wzajemnych relacji, ale także wewnętrznego układu sił w regionie. ****** Between Conflict and Coexistence: Natal and Zululand in 1824?1856 The book depicts the history of Southern Africa in a transition period, after the arrival of Europeans but before they became a dominant power in the region. It is a history in which Africans are still par...

Niniejsza publikacja stanowi pogłębioną eksplorację dialogu akademickiego pomiędzy polskimi i ukraińskimi intelektualistami na emigracji, prowadzonego w Stanach Zjednoczonych w latach 1939?1991. W tym okresie, ukształtowanym przez napięcia zimnowojenne i dominujące wpływy Związku Radzieckiego, Zachód ? zwłaszcza Stany Zjednoczone ? postrzegały Ukrainę wyłącznie jako część imperium rosyjskiego. Taka percepcja marginalizowała historię i tożsamość narodową Ukrainy. Autorka podkreśla wysiłek polskich i ukraińskich uczonych na emigracji, mający na celu podważenie tego uproszczonego, rusocentrycznego punktu widzenia i opowiedzenie się za uznaniem Ukrainy jako odrębnego podmiotu w badaniach nad Europą Środkowo-Wschodnią. Centralnym wątkiem książki jest tytu�...

Nowy, uzupełniony i poprawiony przekład klasycznej publikacji "Ruś wikingów". Autor w fascynujący sposób opowiada o początkach państwowości na ziemiach Europy Wschodniej i o tym, jaki udział w jej tworzeniu mieli Skandynawowie. O wyjątkowym charakterze tej publikacji stanowi fakt, że kluczowym materiałem analiz są tu przedmioty kultury materialnej, choć oczywiście autor odnosi się również do źródeł pisanych. Badania archeologiczne stanowisk wczesnośredniowiecznych prowadzone na terenach Europy Wschodniej od wielu lat przynoszą obfitość znalezisk o charakterze typowo skandynawskim, często wręcz bliźniaczo podobnych do przedmiotów odkrywanych na terenie Danii czy Szwecji. Autor prezentuje i szczegółowo omawia bogaty materiał archeologiczny pochodzący z bada�...

Opowieść o spotkaniu Zachodu ze Wschodem, sztuki z polityką, o ludzkich aspiracjach i pragnieniach Konstantynopol, 1506 rok. Michał Anioł przybywa na dwór sułtana, by zaprojektować dla niego most. Po tym, jak projekt jego wielkiego rywala, Leonarda da Vinci został odrzucony, władca oferuje artyście ogromne wynagrodzenie i obietnicę nieśmiertelności. Michał Anioł – po chwili wahania – wyjeżdża z Rzymu i wybiera się w podróż na Wschód, uwiedziony wizją stworzenia opus magnum i możliwością przewyższenia kunsztu Leonarda. W trakcie pobytu w Imperium Osmańskim wielki rzeźbiarz zanurza się w lokalnej kulturze i ląduje w samym sercu politycznych intryg, próbując przy tym powołać do życia swe największe dzieło. Jednocześnie musi przeniknąć tajemnice skr...

„Czwarty tom słownika podobnie jak wcześniejsze wydatnie powiększa naszą wiedzę o aparacie państwowym Rosji carskiej i jego funkcjonowaniu. Należy wyraźnie podkreślić, że zawarte w nim informacje odnoszą się nie tylko do losów ziem polskich, lecz także rosyjskich, ukraińskich, białoruskich, a nawet łotewskich, estońskich i fińskich. Taki bowiem był zakres rekrutacji do służby na rzecz carskiego imperium. Ponadto dla wielu funkcjonariuszy służba w Królestwie Polskim i na Ziemiach Zabranych była jedynie epizodem w ich karierach, a przedtem lub potem przez długie lata piastowali stanowiska w Petersburgu, Moskwie lub w odległych zakątkach Cesarstwa Rosyjskiego. W biogramach bardzo często odnajdujemy informacje tego typu. Można zatem stwierdzić, że dzięki st...

Książka jest poświęcona populizmowi, czyli prawdopodobnie najważniejszemu zjawisku społeczno-politycznemu i kulturowemu, jakie dynamicznie rozwija się ostatnio w Europie i w wielu innych częściach świata. Autor skupia się na jego specyficznej wersji, którą określa mianem populizmu tradycjonalistycznego i która jest szczególnie charakterystyczna dla sił rządzących w ostatnich piętnastu latach na Węgrzech, w Polsce i kilku innych państwach Europy Środkowej i Wschodniej. Niezależnie od odmiennych lokalnych uwarunkowań, w tym samym czasie podobnymi cechami odznaczała się również populistyczna polityka, jaką prowadziły władze m.in. Turcji, Indii, Izraela, Brazylii, a w końcu też USA, czego ilustracją jest już druga kadencja prezydencka Donalda Trumpa. W kole...

Tropem Cthulhu to druga pozycja w dorobku Augusta Derletha, należąca do cyklu opartego na mitologii i postaci Wielkiego Przedwiecznego. O ile pierwszy wydany przez nas tom był zbiorem niepowiązanych ze sobą opowiadań, o tyle część druga, sprawiająca na pierwszy rzut oka podobne wrażenie, jest tak naprawdę powieścią, której główny bohater, profesor Laban Shrewsbury, podąża śladem pradawnych kultów, aby nie dopuścić do wskrzeszenia tytułowego pradawnego bóstwa. Rozdziały pisane z perspektywy kolejnych osób relacjonujących swoje spotkanie z tajemniczym naukowcem, stanowią interesującą kompozycję zwieńczoną iście hollywoodzkim finałem. W przeciwieństwie do Maski Cthulhu, której lokacje fabularne ograniczały się do osamotnionych domów czy skrytych i taje...