Yakuza blues. Życie i śmierć w szeregach japońskiej mafii

„Yakuza blues. Życie i śmierć w szeregach japońskiej mafii” to dla mnie spotkanie z rzeczywistością, która okazuje się znacznie mniej filmowa, bardziej złożona, niż przypuszczałam. Rzadko sięgam po takie książki, jednak tematyka wydała mi się kusząca, w końcu czasami sięgam po książki o mafii, gangsterach, więc dlaczego by nie poszerzyć horyzontów? Spodziewałam się historii o brutalnym półświatku, a otrzymałam opowieść o systemie, ludziach i mechanizmach przynależności, które potrafią być równie fascynujące, co niepokojące. To książka nie tyle o przemocy, ile o systemie wartości i zależnościach.

„Yakuza blues. Życie i śmierć w szeregach japońskiej mafii” nie zaczyna się wystrzałem, akcją, pościgiem, a rozmową. Martina Baradel wprowadza czytelnika w świat japońskiej mafii poprzez postać Jun’ichir? Tanaki, fikcyjnego bossa, który opowiada o prawdziwych wydarzeniach pozostając w ten sposób anonimowym. Ten zabieg okazał się dla mnie strzałem w dziesiątkę. Dzięki niemu nie czytałam suchego opracowania o strukturach przestępczych, ale słuchałam opowieści człowieka, który dzielił się ze mną podjętymi przez niego wyborami, ambicjami, obawami i konsekwencjami swoich czynów.

„Yakuza blues. Życie i śmierć w szeregach japońskiej mafii” nie jest thrillerem, nie nastawiajcie się na taką literaturę, bo się rozczarujecie. Przygotujcie się bardziej na analizę mechanizmów, dowiecie się jak rekrutuje się nowych członków, jak buduje się lojalność, jak wygląda codzienność takiej w organizacji. Styl jakim posługuje się Martina Baradel jest spokojny, czasami analityczny, ale nie suchy i pozbawiony emocji. Nie można nie dostrzec jak wielki ogrom pracy badawczej włożyła w ten projekt autorka. Książka nie przypomina naukowego opracowania. Ma narracyjny ton, który sprawia, że czyta się ją płynnie, choć lektura wymaga skupienia, daje poczucie autentycznego wglądu w ten zamknięty świat. Yakuza to nie tylko grupa przestępcza, lecz system zależności, w którym wszystko ma swoje miejsce, hierarchia, relacje, rytuały, symbolika tatuaży, a nawet sposób prowadzenia rozmów. Ten świat jest uporządkowany do granic możliwości. To mnie najbardziej przerażało, że przemoc może być tak dobrze zorganizowana, wpisana w tradycję. W książce „Yakuza blues. Życie i śmierć w szeregach japońskiej mafii” autorka bardzo wyraźnie pokazuje, że za rytuałem i honorem stoi realne cierpienie.

Zorganizowana przestępczość jednoznacznie jawi się w naszych oczach negatywnie. Większość osób na myśl o mafii prawdopodobnie przywołuje w pamięci sceny z takich klasyków jak Ojciec chrzestny, czy Chłopcy z ferajny, ale specyfika tego rodzaju grup potrafi mocno różnić się w zależności od kraju o jakim rozmawiamy. Jeśli o to chodzi, to prawdopodobnie jeden z najciekawszych obrazów mafii daje nam yakuza, o której możemy dowiedzieć się bardzo wiele z lektury książki Yakuza blues. Życie i śmierć w szeregach japońskiej mafii.

Najnowsze opracowanie wydawnictwa Znak w oryginalny sposób przybliża nam wizerunek japońskiej przestępczości. Włoska socjolog na kartach książki zabiera nas w podróż przez wiele lat, na przestrzeni których rozwijała się Yakuza. Na podstawie wielu rozmów z dziennikarzami, ekspertami, a przede wszystkim samymi członkami mafii, autorka tworzy postać Jun’ichiro Tanaki, który przybliża nam najistotniejsze aspekty związane z działalnością mafii w Japonii.

Z książki płynie bardzo ciekawy obraz grupy przestępczej. Dostrzegamy, że mimo obecnej w niej brutalności, jej członkowie żyją według określonych zasad, a Yakuza jest czymś więcej niż tylko mafią. To styl życia i bardzo ważna część japońskiego społeczeństwa, choć na przestrzeni lat uległa różnym zmianom. Czytelników mogą nie zaskoczyć powiązania ze światem biznesu, czy polityki, ale już fakt jak Yakuza jest głęboko zakorzeniona w historii i kulturze Japonii powinien zaciekawić każdego, kto sięgnie po ten tytuł.

Skomplikowany i złożony obraz został bardzo ciekawie namalowany przez panią Baradel. Choć wiele rzeczy, o których tutaj przeczytacie potrafi zjeżyć włosy na głowie, to całość została ujęta w przystępny dla każdego potencjalnego czytelnika sposób. Historie o przemocy, zbrodniach i łamaniu przyjętych norm społecznych nas nie odstręczają. Wręcz przeciwnie, zostajemy wciągnięci w świat, który przybliża nam boss Tanaka, aż ciężko oderwać się od lektury!

Książka w spokojnym tempie odsłania przed nami kolejne warstwy świata Yakuzy. Dowiadujemy się, dlaczego jest ona ważniejsza od własnej żony, czy dzieci, jak przedstawia się panująca w niej hierarchia, skąd wzięły się słynne tatuaże a przede wszystkim według jakich zasad żyją jej członkowie na co dzień. Od utrzymywania porządku w kraju, aż po wymuszenia, haracze i kolejne aspekty świata przestępczości, przekonujemy się, że są pewne zasady, których grupa nie przekroczy. Jak jednak zaznacza autorka, nawet Yakuza idzie z duchem czasu i zmienia się, choć nie wszyscy chcą te zmiany zaakceptować.

Tym, co najbardziej zafascynowało mnie w Yakuza blues jest fakt jak różnego rodzaju uwarunkowania społeczne mogą popchnąć człowieka do dołączenia do mafii w Japonii. W Polsce na myśl o tym, że obok nas przechodzi ktoś, sprawiający wrażenie przestępcy, błyskawicznie przechodzimy na drugą stronę ulicy lub robimy zwrot w tył i zwiewamy, gdzie pieprz rośnie. Dlaczego zatem w Kraju Kwitnącej Wiśni Yakuza potrafi zastąpić rodzinę, a jej boss, tzw. oyabun jest niczym ojciec dla swoich podwładnych?

Panujące w Yakuzie relacje i ich specyfika, rytuały takie jak yubitsume (amputacja palca), ewolucja od uczestnictwa w handlu i hazardzie w XVII wieku są jedyne w swoim rodzaju. Za ich sprawą maluje się przed nami złożony obraz, który nie jest tak jednoznacznie negatywny jak często przedstawia się to w filmach, czy serialach. Za sprawą Tanaki przekonujemy się, że życie członków mafii w Japonii jest bardziej skomplikowane niż mogłoby nam się to wydawać, a to, że łamią prawo nie oznacza, że nie mają wyrzutów sumienia, nie żałują swoich wyborów i nie chcieliby czegoś zmienić.

Yakuza Blues w kompleksowy sposób dostarcza nam najważniejszych informacji jakie powinien poznać każdy czytelnik, którego fascynuje świat mafii. Czytając książkę z łatwością przenosimy się na drugi koniec globu i mamy wręcz wrażenie jakbyśmy czytali o części naszej codzienności. Autorka z niezwykłym wyczuciem wciąga nas do tej rzeczywistości, nie idealizując, ani nie romantyzując jej.

Nawet się nie zorientowałem, a za mną było ponad 300 stron lektury! Yakuza blues. Życie i śmierć w szeregach japońskiej mafii to obowiązkowa lektura dla miłośników Japonii, jej historii i kultury, łącząca elementy analizy socjologicznej z anegdotami z życia członków yakuzy. Co więcej, książka pozwoliła mi rozróżnić mity i fakty, dotyczące mafii, z którą miałem do czynienia w filmach i serialach. Niejedna zawarta tu informacja was zaskoczy, a po przeczytaniu książki będziecie chcieli wiedzieć jeszcze więcej.

„Yakuza blues. Życie i śmierć w szeregach japońskiej mafii” autorstwa Martiny Baradel to reportaż, który zabiera czytelnika do świata na co dzień niedostępnego dla zwykłych ludzi. Autorka zagląda za kulisy jednej z najbardziej tajemniczych organizacji przestępczych na świecie i próbuje odpowiedzieć na pytanie, czym tak naprawdę jest yakuza. To opowieść o strukturach, rytuałach i zasadach, które od lat kształtują życie jej członków, często bardziej przypominających zamkniętą rodzinę niż typowy gang.

W książce poznajemy historię Jun’ichir? Tanaki - fikcyjnej postaci, która staje się przewodnikiem po realnym świecie japońskiego półświatka. Dzięki niemu czytelnik może zajrzeć do miejsc, do których zazwyczaj nie ma dostępu, i usłyszeć relacje ludzi związanych z tą organizacją. Autorka pokazuje zarówno brutalność, jak i specyficzne poczucie lojalności czy honoru, które w tej strukturze odgrywają ogromną rolę. W świecie yakuzy obowiązują surowe zasady, nieposłuszeństwo bywa karane rytuałami, które dla nas mogą wydawać się wręcz niewyobrażalne.

Jednocześnie książka demaskuje wiele stereotypów. Okazuje się, że za wizerunkiem bezwzględnych gangsterów kryje się skomplikowany system relacji, w którym ważne są hierarchia, oddanie i odpowiedzialność za „rodzinę”. Autorka pokazuje też drugą stronę tej rzeczywistości - działalność przestępczą, szantaże czy walkę o wpływy. To właśnie ten kontrast sprawia, że reportaż czyta się z ogromnym zainteresowaniem.

„Yakuza blues” to lektura dla osób, które lubią literaturę faktu i chcą zajrzeć do świata rządzącego się zupełnie innymi zasadami niż nasza codzienność. Książka potrafi zaskoczyć, a momentami nawet zburzyć nasze wyobrażenia o japońskiej mafii.

„Yakuza Blues, Życie i śmierć w szeregach japońskiej mafii” to reportaż, który wciąga od pierwszych stron i długo nie pozwala o sobie zapomnieć. Martina Baradel podejmuje się niezwykle trudnego zadania, dociera do bossów yakuzy, zdobywa zaufanie policjantów oraz nielicznych dziennikarzy zajmujących się przestępczością zorganizowaną w Japonii. Już sam ten fakt budzi respekt, ale największą siłą książki jest sposób opowiadania tej historii.

Centralną postacią jest Tanaka, bohater fikcyjny, lecz opowiadający o wydarzeniach i doświadczeniach opartych na autentycznych świadectwach osób związanych z yakuzą. Dzięki temu narracja zyskuje intymność i dynamikę, a jednocześnie chroni tożsamość rozmówców. Tanaka prowadzi czytelnika przez świat, do którego zwykle nie ma wstępu zwykły śmiertelnik, od zakulisowych spotkań po atmosferę izakaya, gdzie przy alkoholu zapadają nieformalne decyzje.

Autorka umiejętnie demaskuje mity narosłe wokół yakuzy, zamiast romantyzować przestępczy półświatek, pokazuje jego złożoność, hierarchię, kodeksy oraz brutalne konsekwencje wyborów. Pojawia się też pytanie, czy określenie b?ryokudan, brutalna organizacja, oddaje całą prawdę, czy jest jedynie uproszczeniem.

Szczególnie ciekawe było połączenie historii politycznej i gospodarczej Japonii z dziejami yakuzy, autorka pokazuje, jak zmiany ekonomiczne, kryzysy i transformacje ustrojowe wpływały na pozycję oraz strategie tej organizacji. Dzięki temu książka nie jest jedynie opowieścią o przestępczości, ale szerokim spojrzeniem na współczesną Japonię i jej cienie.

Reportaż który zaczyna się niczym najlepsze powieści sensacyjne, taka właśnie jest książka „Yakuza blues. Życie i śmierć w szeregach japońskiej mafii". Jak to bywa w mafijnych realiach, nie brakuje tutaj pogoni za władzą, przemocy i lojalności, która może być zwodnicza. Jeśli ktoś tkwi w micie „idealnej” Yakuzy, to za sprawą autorki, która umiejętnie odsłania jej mroczne sekrety zmieni swój pogląd.

Autorka w bardzo ciekawy sposób prowadzi narrację, ponieważ wykorzystuje do tego fikcyjną postać Jun’ichir? Tanaki, która tak naprawdę zlepkiem prawdziwych historii. Ta narracja zdecydowanie ożywia książkę i sprawia, że „zwiedzanie” Yakuzy jest ciekawsze i intensywniejsze.?Kontrasty jakie pokazuje autorka, są uderzające, ponieważ z jednej stronie „rodzinna” solidarność jest w opozycji do przemocy, szantażu i niszczeniu ludzkich żyć.

Opisy symbolicznych rytuałów zrobiły na mnie spore wrażenie, bo oprócz wspomnianej symboliki mają mocno polityczny wydźwięk, jednak nie jest to polityka w normalnym tego słowa rozumieniu, a bardziej polityka mafijna hierarchiczna. To wszystko ma też pokazać, jakie stosuje się narzędzia do kontroli i wymuszania poddania się sprawującym władzę, co znacznie lepiej pozwala zrozumieć Yakuzę nie tylko jako mafię, ale ogólnie organizację.

Sporą zaletą książki jest to, że autorka nie jest kimś z przypadki i naprawdę zgłębiła temat, posiłkując się statystykami, dokumentacją i wywiadami, które tak naprawdę są fundamentem całej publikacji, co finalnie mocno urzeczywistnia prawdziwość publikacje w odbiorze.

Mnie książka zachwyciła, bo czułam, że zwiedzam nieznane dotąd rewiry mafijnego świata Azji, który ukazuje prawdziwy mrok, który często ukryty jest pod estetyką honoru i rytuałów. Właśnie to podważanie „honorowej gangsterki” sprawia, że książka jest tak prawdziwa.