W górach szaleństwa

Zanim zabiorę się za publikację wydawnictwa Vesper czuję potrzebę stworzenia szczególnej przestrzeni do czytania, w zamkniętym pokoju, z daleka od głosów ogniska domowego, w zaciemnionym kącie gabinetu, ze światłem zogniskowanym na stronach książki, najchętniej z szumem wiatru za oknem w wieczornej scenerii. Odgradzam się od tego, co zbędne, całą uwagę skupiam na opowieściach wypełnionych grozą. Przede wszystkim doceniam kunszt pisarzy, ale również zwracam uwagę na kolekcjonerskie wydania książek, oprawionych w cudowną grafikę intensyfikującą klimat utworów i sugestywnie oddziałującą na wyobraźnię, na piękne tłumaczenia oddające ducha przesłań, na pedantyczną korektę tekstów. Dzięki temu opowieści czuję pod głębszymi warstwami skóry, intensywniej przemawiają, mocniej zapadają w pamięć.

Książka zawiera cztery historie grozy ("W górach szaleństwa", Cień spoza czasu", "Bezimienne miasto", "Pod piramidami"), stanowiące odrębne całości, ale połączone wspólnymi elementami. Szalenie interesującą stycznością jest odwołanie do pradawnych wierzeń, pierwotnych mitów, prawiekowych, starożytnych sekretów, dziwnych opowieści. Z nich wyłaniają się pomysły na fabułę, fantazyjne unoszenie myśli, imaginacje obrazów. Każde miejsce na Ziemi może okrywać niedostępna dotąd tajemnica, która za sprawą naukowej ekspedycji, ciekawości człowieka, sprzyjających okoliczności, nagle staje się polem minowym lęku, strachu, obsesji, histerii, szaleństwa, halucynacji i sennych koszmarów. Antarktyczne lodowe krajobrazy, wulkaniczne szczyty, podziemne jaskinie, pustynne obszary, wszędzie można trafić na zatrważające ślady obecności czegoś nieuchwytnego w znaczeniu, wymykającego się ludzkiemu rozumowaniu, a nawet wykraczającego poza wyznaczniki czasu. Nowe perspektywy multiprahistorycznych obecności, wysoko zaawansowanych ewolucyjnie organizmów, znacznie starszych niż antyczne cywilizacje istot, pozbawionych cielesności świadomości, infernalnych wrót wnętrza planety.

Narracja bogata w detale nieustannie podgrzewa atmosferę wyczekiwania i strachu, jeden skrawek sekretu mnoży się przez kolejne. Z każdym opisem obraz zyskuje na uszczegółowieniu, barwnym wypełnieniu, aż do uzyskania pełnego odbicia rozpaczy i grozy. Plastyczne i ekspresyjne podprowadzenie ku krytycznego momentu świadomości, kiedy bohater wyposażony jedynie w ogólnie dostępną wiedzę nie nadąża za tym, co się przed nim odkrywa, co go wabi i przywołuje różnorodną mocą, ale i bezlitośnie pragnie zniszczyć. Autor potwierdził, że interesował się wieloma dyscyplinami nauk, przyjmował z zachwytem osiągnięcia ludzkości, ale też wskazywał na drzemiące zagrożenia i niebezpieczeństwa. Czy nadmiar wiedzy może okazać się czynnikiem zguby? Dlaczego czasami lepiej nie drążyć na archeologicznych stanowiskach? Jak przyroda zdolna jest sprytnie skrywać architektoniczne świadectwa przeszłości? Co może skłonić gatunek ludzki do przyjęcia nowego rozumienia kosmosu?

Bookendorfina.pl

"W górach szaleństwa" to zbiór czterech opowiadań H.P.Lovecrafta. Około rok temu na księgarnianych półkach pojawił się wydany w podobnej koncepcji "Zew Cthulhu", zawierający pięć najpopularniejszych utworów autora. Takie mniejsze zbiorki są świetną propozycją dla osób, które nie miały jeszcze okazji spotkać się z prozą Samotnika z Providence i poszukują czegoś na początek.⠀

⠀

Tym razem opowiadania zawarte w najnowszym mini zbiorze łączy wspólny motyw - w każdym pojawia się monumentalne, zaginione miasto, z pewnością nie będące dziełem ludzkim. Dwa pierwsze, najobszerniejsze opowiadania ("W górach szaleństwa" oraz "Cień spoza czasu") były mi znane już wcześniej. Dwa kolejne, czyli "Bezimienne miasto" oraz napisane na zlecenie Harry'ego Houdiniego "Pod piramidami" stanowiły dla mnie nowość.⠀

Parę słów na temat wprowadzenia do fabuły każdego z tych dwóch utworów:⠀

⠀

"Bezimienne miasto"⠀

Narrator natrafia na bezimienne miasto położone na piaszczystej, arabskiej pustyni. W sieci podziemnych korytarzy ukrytych głęboko pod ziemią niczym echo świszczącego wiatru rozbrzmiewa dwuwiersz szalonego Araba Abdula Alhazreda, któremu niegdyś przyśniło się to miejsce. Za słowami tekstu kryje się ostrzeżenie, które pojmie dopiero ten, kto odważy się zstąpić do rzeczonego siedliska sił nieczystych.⠀

⠀

"Pod piramidami"⠀

Podczas wycieczki do Egiptu znany iluzjonista pada ofiarą pułapki zastawionej przez tubylców. W efekcie zostaje wtrącony do miejsca ogarniętego mrokiem, najprawdopodobniej nie poznanego jeszcze przez człowieka. Wydarzenia, których świadkiem się tam stanie na zawsze odcisną się piętnem w jego umyśle.⠀

⠀

Na uwagę zasługuje także interesujące posłowie, napisane przez Mikołaja Kołyszko, który naukowo zajmuje się badaniem dzieł Lovecrafta. Ozdobą książki są piękne ilustracje Krzysztofa Wrońskiego. Szkoda tylko, że nie ma ich więcej! Czuję lekki niedosyt. Tłumaczenie (jedyne właściwe!) jest z kolei dziełem znakomitego Macieja Płazy. Zdecydowanie warto upiększyć swoją biblioteczkę tym cudeńkiem.

„W górach szaleństwa” to nie pierwsze opowiadania Lovecrafta, które miałam okazję czytać. Wiedziałam więc, że mogę spodziewać się nawiązania do legend, mitów, wielu faktów i wplecionych w nie wytworów fantazji autora. Granice pomiędzy nimi się zacierają i jedynie poważna analiza każdej historii pomogłaby w ich odróżnieniu. Mnogość szczegółów, obrazowość opisów i w końcu pierwszoosobowa narracja, czynią te opowiadania tak prawdziwymi i sugestywnymi.

Cztery historie zawarte w książce są swoistym apelem i ostrzeżeniem przed nieznanym, pradawnym złem. Literacką, mistrzowsko przeprowadzoną, próbą zmierzenia się z tajemnicą istnienia rodzaju ludzkiego, historią Ziemi, tym co było przed nami, skąd się wywodzimy. Snute przez autora opowieści przenikają się wzajemnie powołując w wielu przypadkach na dzieło Abdula Alhazreda "Necronomicon" (które powstało zresztą w wyobraźni autora) .

Nie liczcie na lekką lekturę i zajmujące dialogi. Tych tu nie znajdziecie. Jeżeli jednak dacie się porwać opowieści i zanurzycie w klimacie powolnie budowanej grozy, docenicie kunszt i niesamowitą wyobraźnię Howarda Phillipsa Lovecrafta. A Wasze postrzeganie świata już nigdy nie będzie takie samo.

Książka składa się z czterech, różnej długości opowiadań, które napisane zostały w latach 1921-1935. Powiem wam, że byłam bardzo pozytywnie nastawiona i bardzo chciałam przeczytać tę pozycję. Jak tylko trafiła w moje łapki zachwycałam się naprawdę świetnym wydaniem niezastąpionego wydawnictwa Vesper. Jednakże zawartość nie zwaliła mnie z nóg.

Każde z opowiadań jest o czymś innym a akcja dzieje się w czterech zupełnie odległych, egzotycznych miejscach - pustkowia Antarktydy, dzika Australia, pustynia Arabii i historyczny Egipt. To sprawiło, że byłam naprawdę zaciekawiona, jednak kiedy przyszło do czytania... cóż. Po pierwsze przeraził mnie brak dialogów a po drugie przytłoczyła ogromna ilość opisów danego miejsca, kultury czy zwyczajów...

Tak też podsumowując całą książkę mogę stwierdzić, że no nie jestem fanem tych opowieści. Oczywiście pomijając całą ilość (wydaje mi się) zbędnych opisów, to momentami była to naprawdę dobra książka, jednak.. nie dla mnie...