Shakespeare. Stwarzanie świata

Cenimy dramaty Szekspira, ale czy znamy jego biografię? Choć tak wiele i tak wielu pisało o jego dziełach i o nim samym, wciąż odczuwamy informacyjny niedosyt, bo przecież niewiele zachowało się o tym wybitnym twórcy doby XVI wieku. I nagle pojawia się ktoś, kto potrafi zajmująco i z przekonaniem opowiadać o Szekspirze na podstawie jego tekstów, historycznych źródeł i wieloletnich badań historycznoliterackich. To Stephen Greenblatt, autor książki pt. „Shakespeare. Stwarzanie świata” z oferty Wydawnictwa Znak Literanova, w przekładzie Barbary Kopeć-Umiastowskiej.

Greenblatt proponuje czytelnikowi opowieść, która splata fakty z interpretacją, a historyczne luki wypełnia uważną, ale zdyscyplinowaną wyobraźnią badacza. Autor nie ukrywa, gdzie kończą się twarde źródła, a zaczynają hipotezy - i właśnie ta uczciwość buduje czytelnicze zaufanie.

Biograf i badacz twórczości Szekspira czyta jego dzieła jako zapis doświadczeń epoki i samego twórcy. Dramaty przestają być jedynie kanonicznymi tekstami, a stają się żywą tkanką, reagującą na napięcia religijne, społeczne i polityczne Anglii elżbietańskiej. Greenblatt umiejętnie pokazuje, jak wydarzenia historyczne i osobiste mogły rezonować w wyobraźni dramaturga, a następnie znajdować odbicie w jego twórczości. Ukazuje Williama w różnych rolach: aktora, twórcy, syna, męża, ojca, a przede wszystkim człowieka, który osiągnął sukces dzięki swojemu talentowi a nie rodzinnym koneksjom.

Nie jest to jednak lektura wolna od ryzyka interpretacyjnego. Tam, gdzie źródła milczą, autor musi sięgać po rekonstrukcję i domysł. Dla jednych będzie to atut, dla innych potencjalna słabość. W moim odczuciu Greenblatt zachowuje jednak właściwe proporcje, a jego hipotezy są przekonujące właśnie dlatego, że wyrastają z głębokiej znajomości historycznego i literackiego kontekstu.

„Shakespeare. Stwarzanie świata” to książka dla tych, którzy chcą zbliżyć się do Szekspira nie tylko jako autora, lecz także jako człowieka. To opowieść o twórcy, którego życie pozostaje częściowo ukryte, ale którego dzieła mówią o nim więcej, niż mogłoby się wydawać.