Nie dopytuj się. Historie z Bieszczadów

Bieszczady dobrze skrywają swe tajemnice. Jeśli jednak wsłuchasz się w ich szept może Ci zaufają i usłyszysz o Bojkach, Żydach i grekokatolikach. O akcji „Wisła”, wysiedleniach, eksterminacjach. O tym, jak wielu znalazło tu swe miejsce na ziemi i zaczęli żyć tą filozofią życia, która tylko w tym miejscu ma sens. Blisko natury, w zgodzie z biologicznym rytmem, w poszanowaniu dla otaczającego piękna. Bo choć drogi niejednokrotnie bywały nieprzejezdne, a niedźwiedzie potrafiły zajrzeć przez okno, to Bieszczady zaopiekowały się tymi, którzy postanowili mieć tu swój dom.

Na stronach reportażu Pani Anny Kamińskiej będziemy podążać śladami Zofii Komedy, Marii Konopnickiej oraz Simony Kossak. Niejednokrotnie się zachwycimy, ale i zadziwimy. Zagłębimy się w historię bieszczadzkich szczytów od początku XX wieku, odwiedzimy miejscowości dziś, tak mocno turystyczne, które skrywają bogatą przeszłość. Ale przede wszystkim poznamy losy tych, po których pozostał już ślad tylko w pamięci nielicznych…

W książce Anny Kamińskiej Bieszczady stają się nie tylko przestrzenią, ale i żywym organizmem – pełnym sprzeczności, piękna, surowości i dzikiej zmysłowości. Jej opowieść snuje się jak mgła nad połoninami: delikatnie, a jednocześnie z niepokojącą intensywnością.

Góry stają się pełnoprawnym bohaterem, a ich dzikość wyznacza rytm całej narracji. Wśród tej przestrzeni żyją i tworzą niezwykłe kobiety: Zofia Komedowa, Maria Kownacka, Joanna Hasiorowa oraz duchowo obecna Simona Kossak. Ich losy splatają się z przyrodą, ale również z historią, która odcisnęła na tej ziemi piętno na całe pokolenia.

Szczególnie zachwycają opisy natury. Autorka potrafi opisać las, wiatr i zapach traw tak, że czytelnik niemal je czuje. Dzięki temu wróciły do mnie własne wspomnienia z Bieszczadów, które pokochałam kilka lat temu – tę dzikość i spokój, ciszę przesiąkniętą wilgocią lasu, zapach lata na połoninach. Interesujące są fragmenty poświęcone wężowi Eskulapa – tajemniczemu strażnikowi bieszczadzkiego ekosystemu, którego obecność autorka ukazuje z ogromną czułością i fascynacją.

Jednak ta książka to nie tylko zachwyt nad naturą. Autorka nie pozwala zapomnieć, że Bieszczady noszą w sobie także warstwy bólu, sekretów i niewypowiedzianych prawd. W tle opowieści pobrzmiewają echa wysiedleń, wojny, kulturowych napięć i dramatów ludzkich losów – tych, o których się nie mówi, albo mówi się szeptem. Krajobraz staje się zapisem pamięci, a cisza skrywa historie trudne, często bolesne, ale ważne. To one nadają książce głębię i sprawiają, że lektura nie jest jedynie nostalgicznym spacerem po górach, lecz również spotkaniem z niełatwą historią tego miejsca.

To piękna, wielowarstwowa książka – pełna zachwytu, ale też bólu; zapachu traw i mgieł, lecz również cichych ran przeszłości.