Lotniczka. Opowieść o Janinie Lewandowskiej

Janina Lewandowska z domu Dowbór-Muśnicka. Córka Józefa Dowbór-Muśnickiego. Wspaniała kobieta. Ofiara sowieckiego ustroju. Osoba, o której krąży wiele mitów i legend. Jednak jej życie jest bardziej skomplikowane niż mogłoby się nam zdawać i tak naprawdę nie wiemy o niej wszystkiego… Autorce niniejszej książki udało się odszukać nieznane dokumenty, które pokażą ją w innym świetle niż była przedstawiana do tej pory.

W przeszłości miałam już możliwość poznania biografii Janiny Lewandowskiej, córki Józefa Dowbór-Muścickiego. Jednak z przyjemnością sięgnęłam po niniejszą pozycje książkową. Wierzyłam, że autorka mnie nie zawiedzie i pozwoli poznać Janinę Lewandowską z innej strony niż znałam ją dotychczas... I tak się stało, bowiem autorka przemyciła w środku wiele ciekawostek dotyczących główniej bohaterki. Dzięki książce mogliśmy spojrzeć na nią nie jako na postać historyczną, ale żywą osobę. Osobę, która miała swoje smutki i radości. Osobę, która wciąż od nowa szukała swojego miejsca w świecie. Osobę, która nieustannie parła do przodu pomimo wielu przeszkód. Dzięki Lotniczce. Opowieść o Janinie Lewandowskiej mogliśmy lepiej zrozumieć jej wybory. Wybory, z którymi niekoniecznie moglibyśmy się zgodzić, ale to one ukształtowały Janinę. Ta książka pokazała, że nie była ona bezwolną marionetką, ale stała się sama podejmować własne decyzje i wywierać wpływ na bieg wydarzeń będących jej udziałem. Faktycznie, nie zawsze się jej to udawało, ale ze wszystkich sił robiła co mogłaby być podmiotem a nie przedmiotem w wielkiej grze zwanej życiem.

Warto zaznaczyć, że autorka nie napisała kolejnej suchej biografii pełnej dat i nazwisk, ale dla mnie to całkiem udana zbeletryzowana biografia Janiny Lewandowskiej. Nie brak w niej emocji. Nie brak w niej trudnych decyzji. Nie brak w niej radosnych chwil. Nie brak okruchów trudnych rodzinnych relacji. To książka, która opowiada o odwadze silniejszej niż przeciwności losu i marzeniach, których Janina nie bała się spełniać. Lotniczka. Opowieść o Janinie Lewandowskiej to lektura wartościowa. To historia, która może być gotowym filmowym scenariuszem.

Bardzo, bardzo rzadko sięgam po wielkie określenia. Życie i wiek nauczyły mnie bowiem, że to, co staje się „najlepsze” w danym momencie, za chwilę może przykryć blask innego „naj”. Ale tutaj z pełną odpowiedzialnością odpowiem: jest to jedna z najlepszych książek poświęconych Katyniowi i II wojnie światowej, jedna z najlepszych biografii i w ogóle książek, jakie przeczytałem, a na pewno najlepsza w dorobku Agaty Puścikowskiej. Zastanawiacie się, co mnie tak zachwyciło? Beletryzowana biografia Janiny Lewandowskiej – córki wielkiego generała Józefa Dowbór-Muśnickiego, bohatera niezwykle ważnego dla mnie jako Wielkopolanina i Poznaniaka.

W swoim życiu naczytałem się wielu biografii, choćby z racji mojego wykształcenia historycznego. Wiele lektur na studiach to właśnie biografie, a późniejsza chęć poznawcza skłaniała mnie do dalszego zgłębiania tego typu literatury. Potem przyszedł przesyt. W ostatnim okresie trafiłem jednak na trzy, może cztery pozycje, które ponownie mnie zainteresowały, ponieważ autorzy podeszli do pokazywania życia swojego bohatera nieco inaczej – mniej chronologicznie i mniej sztywnym językiem. Taką książką, podobnie jak „Lotniczka” wydaną przez Znak, była biografia Agnieszki Holland pióra Karoliny Pasternak. Ale to nie był jedyny powód, dla którego sięgnąłem po nowość Agaty Puścikowskiej…

Zdecydowałem się na lekturę, ponieważ Janina Lewandowska to postać niezwykle ciekawa. Tak mocno, poprzez ojca – wybitnego generała – związana z Poznaniem, Lusowem i Batorowem, podpoznańską miejscowością, ale także z wieloma tajemniczymi momentami ze swojego życia i okolicznościami śmierci w Katyniu. To postać niezwykle barwna: śpiewaczka, pianistka, ale też lotniczka, juzistka i gorąca patriotka, która już w drugim dniu wojny postanowiła dołączyć do obrońców kraju. Okoliczności jej pojmania, "kariery" wojskowej i śmierci są równie tajemnicze, co sensacyjne – przypominają opowieści z wojennych bestsellerów filmowych.

Autorka z drobiazgową szczegółowością, przyglądając się źródłom, odtwarza losy nie tylko Janiny Lewandowskiej, ale całej jej rodziny i najbliższych. Odkrywa tragiczne losy jej rodzeństwa. Dość powiedzieć, że dwie siostry giną z rąk oprawców: Agnieszka z rąk sowieckich w lasku katyńskim, a Agnieszka (Gusia) zostaje zamordowana przez hitlerowców w „niemieckim Katyniu”, jak o masowej egzekucji mówi się, opowiadając o Palmirach pod Warszawą. Losy dzieci Józefa Dowbór-Muśnickiego są nie mniej sensacyjne niż życie samej Janiny.

Jestem pod olbrzymim wrażeniem znakomitej opowieści, którą Agata Puścikowska stworzyła – momentami niemal ze strzępków źródeł. Dialogi, opisy miejsc i sytuacji tworzą klimat dobrej powieści, ale szybko, poprzez fakty, a nawet specjalne podrozdziały nazwane „Okiem dokumentalisty”, autorka sprowadza nas na ziemię. Przypomina, że cały czas poruszamy się w realnym, historycznym świecie. Wielkie uznanie i podziękowania dla autorki.

Nasza poplątana historia i wieloletni zakaz mówienia o Katyniu sprawiają, że tragizm tych wydarzeń odkrywamy cały czas. Jako student historii dowiadywałem się o nich z solidarnościowej „bibuły” i słynnej „Historii Polski” Włądysłąwa Poboga-Malinowskiego wydanej na emigracji. Mam ją na półce i „Lotniczka” na pewno stanie obok tego pomnikowego dzieła.

Mógłbym pisać jeszcze dużo, bardzo dużo, bo wciąż mam tę opowieść w głowie. Odniosę się jeszcze do wątków poznańskich. Autorka opisuje miejsca, które są mi bliskie i doskonale znane. Czy wyobrażacie sobie, że nie wiedziałem o jednym fakcie? Janina Lewandowska swoje pierwsze samodzielne mieszkanko, z którego ruszyła na wojnę, miała na ulicy Niecałej, na starym Grunwaldzie. To ledwie pięć minut od domu, w którym mieszkam…

Kłaniam się i dziękuję Wydawnictwu Znak oraz Agacie Puścikowskiej za odkrycie przede mną tej niezwykłej historii, która pozostanie w moim sercu i głowie na zawsze. Już teraz cieszę się na spotkanie autorskie, które ma się odbyć w Lusowie, w Muzeum Powstańców Wielkopolskich w Lusowie, tuż obok majątku generała w Batorowie.

„Żołnierzem formalnie nie była. Była lotniczką sportową, łącznościowcem szkolonym na wypadek wojny, niegdyś śpiewaczką, siostrą, dawniej córką, a teraz już żoną. Boże mój, kim jest naprawdę? Kim jest najbardziej? Te myśli, zupełnie w tej chwili irracjonalne, pojawiły się zupełnie niezależnie od woli. Musiała sobie sama odpowiedzieć…” .Kim właśnie była Janina Lewandowska, z domu Dowbór-Muśnicka, jedyna kobieta zamordowana w Katyniu? Najpierw prawda o niej została zakopana w zbiorowej mogile, by przez lata być zapomnianą, mocno ukrytą przed Sowietami… Krążyło o niej wiele mitów i legend, które składały się na bardzo uproszczony i jak się później okazało, przekłamany obraz tej odważnej kobiety. Dlatego też Agata Puścikowska, reportażystka i autorka książek, postanowiła dokopać się do prawdy o niej i tak powstała książka „Lotniczka. Opowieść o Janinie Lewandowskiej”. .Poznajemy ją w dzieciństwie, kiedy to po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, jej rodzina osiada się w końcu po licznych perturbacjach związanych m.in. z ucieczką z bolszewickiej Rosji, w Poznaniu. Była córką generała, Józefa Dowbór-Muśnickiego. Miała trójkę rodzeństwa: dwóch braci i siostrę. Osierocona przez matkę, wychowywana przez surowego ojca, starała się znaleźć swoje miejsce. Dopiero po latach prób i błędów, odnalazła swoją drogę życiową: została lotniczką, była szczęśliwie zakochana i wyszła za mąż. I wtedy wybuchła wojna… Wychowanie w duchu patriotycznym nie pozwoliło jej biernie czekać na rozwój wydarzeń, jak wiemy, skończyła za.ordowana w lesie Katyńskim… .Ta niezwykle ciekawa, ale też i bardzo smutna historia życia Janiny Lewandowskiej odkrywa wreszcie prawdę o tej niezwykle odważnej kobiecie. O kobiecie, która zapłaciła największą cenę za chęć walki w obronie ojczyzny - własnym życiem! .Widać tutaj ogromną pracę Autorki, dochodzenie prawdy, odnajdywanie nieznanych do tej pory faktów. Ta biografia to lektura obowiązkowa dla każdego pasjonata historii! Polecam ją Wam z całego serca!

Biografia spisana ze strzępków informacji o Janinie Dowbór-Muśnickiej i jej rodzinie. Dzieciństwo i dorastanie, najpierw praktycznie bez ojca, w ciągłej drodze, a potem bez matki, która odeszła zostawiając czwórkę dzieci i bezradnego ojca generała, który dopiero teraz dowiedział się co znaczy nim być.

Młodość spędzona na wolności i chorobie, która mocno ją dotknęła i na dłuższy czas wykluczyła z życia szkolnego i towarzyskiego.

Szukanie swojej drogi życiowej, krótkotrwałe zakochania i w końcu miejsce, w którym poczuła się w pełni sobą. Tam, wysoko nad ziemią dotarło do niej, że to coś czego podskórnie pragnęła. Odnalazła nie tylko spełnienie ukrytych marzeń ale i miłość. Jednak zaraz potem wydarzyły się dwie tragedie w najbliższej rodzinie i wojna zmieniająca wszystko. Przypadkiem lub zrządzeniem losu, wraz z oficerami trafia do Kozieńska,a tam jako jedyna kobieta, czeka na to co ma nadejść. Ona jeszcze nie wie, że to Boże Narodzenie i Wielkanoc będą ostatnimi w jej życiu.

Ciekawa, pełna nadziei na lepsze i zarazem tragiczna opowieść o Janinie.

Autorka nie miała łatwego zadania by z tych niewielu posiadanych strzępków informacji stworzyć biografie. Dlatego pozostaje wiele niedomówień i niejasności, których już raczej nie zdołamy rozwikłać. Myślę,że zbliżyła się możliwie blisko prawdy i za to należą się wielkie brawa i podziękowanie za włożony trud.

Sceny morderstw katyńskich łamią serce bo wtedy to wraz z oficerami i nie tylko nimi, umarła nadzieja, grzebiąc na wiele lat okrutną prawdę.

Polecam, szczególnie osobom zainteresowanym tą postacią, z książki można się naprawdę sporo dowiedzieć.

Wychowana w rodzinie z generalskimi tradycjami. Córka Józefa Dowbór-Muśnickiego, wielkiego przywódcy jedynego zwycięskiego w historii Polaków powstania wielkopolskiego. Wojskowy dryl odziedziczyła w genach, a jako dorosła kobieta mimowolnie poszła w ślady ojca. Wybrała wyjątkowo niemęską, jak na tamte czasy, drogę pilotki szybowca i spadochroniarki. Jednak jej nazwisko przetrwało nie dzięki zasługom w przestworzach, a za sprawą zbrodni katyńskiej, której stała się ofiarą. Pamieć o Janinie Lewandowskiej w sposób niezwykle ciekawy przywraca Agata Puścikowska, autorka książki pt. „Lotniczka. Opowieść o Janinie Lewandowskiej, jedynej kobiecie zamordowanej w Katyniu” z oferty Wydawnictwa Znak.

Ta książka nie tylko przypomina tragiczną historię jedynej kobiety zamordowanej w Katyniu, ale przede wszystkim próbuje ukazać jej prawdziwe oblicze. Lewandowska jest tu córką wymagającego ojca, utalentowaną pianistką i śpiewaczką, odważną młodą kobietą, pasjonatką lotnictwa i osobą, która mimo niespokojnych czasów, zdecydowała się podążać za swoimi marzeniami.

Historyczne fakty łączą się w tej narracji z elementami beletryzowanej opowieści, dzięki czemu książkę czyta się momentami jak poruszającą powieściową biografię, a nie zbiór suchych faktów. Puścikowska korzysta z archiwów, wspomnień i relacji bliskich, tworząc z nich opowieść o kobiecie silnej, ambitnej i niezwykle nowoczesnej - jak na realia dwudziestolecia międzywojennego.

Autorka świetnie oddaje atmosferę pionierskiego okresu polskiego lotnictwa: ekscytację, odwagę i poczucie wolności, które towarzyszyły młodym pilotom. Dzięki temu czytelnik może zobaczyć bohaterkę nie tylko przez pryzmat tragicznej śmierci, ale również tego, co osiągnęła za życia.

„Lotniczka” to ważna lekcja pamięci. Przypomina o kobiecie, która przez lata pozostawała w cieniu historii. Na szczęście dla czytelników, Janina Lewandowska powraca na należne jej miejsce: nie tylko jako ofiara zbrodni katyńskiej, ale przede wszystkim jako wyjątkowa kobieta, pionierka i symbol odwagi.

Autorka książki, Agata Puścikowska, w bardzo interesujący sposób, zaprezentowała osobę Janiny Lewandowskiej, spadochroniarki, śpiewaczki, pianistki. Przyznam szczerze, że do tej pory nie znałam życiorysu tej kobiety. Z książki wyłania się obraz odważnej patriotki, z rodziny Dowbór-Muśnickich, która najwięcej walk stoczyła o siebie, o swoją przyszłość, która nie miała łatwych relacji rodzinnych. Pani Agata zaprezentowała kobietę z krwi i kości, z której życia możemy czerpać pełnymi garściami. Jej siła charakteru, pasja, i pragnienie wolności, naznaczyły jak gdyby jej życiowe decyzje. Podziwiam ogrom pracy jaki autorka włożyła w powstanie tej książki, zbierając materiały, przesiewając je, bez koloryzowania, oddzielając bajki o Janinie, od faktów, by nie stworzyć kolejnej mitologicznej biografii.

Ta historia wciąga, porywa jak najlepsza powieść, i nie pozwala o sobie zapomnieć. Dziś, gdy już dane mi było "zapoznać się" z Janiną Lewandowską, czuję ogromną wdzięczność za to, że autorka podjęła się napisania książki, dzięki której możemy poznać losy tak wspaniałej Polki. Zasługuje na pamięć.

Gorąco polecam!!