Kim naprawdę jestem

Kolejna książka, których pochłaniam kilogramami od młodzieńca o II wojnie światowej i tym, co po niej nastąpiło. Czasy się zmieniały, zmieniał się wróg i oprawca, pojawiało się więcej wrogów i więcej oprawców. Mimo przeczytanych wielu regałów książek z tej tematyki z radością sięgam po kolejny tytuł. Nie inaczej było z książką Agnieszki Jeż.

Zastanawiałem się, czym mnie zaskoczy no, bo zbrodnie Niemców, Ukraińców czy Rosjan na polskiej ziemi w stosunku do nas i Żydów to standard, który w różnych aspektach jest ujmowany. Niektórzy mówią, że wycierpieliśmy niezwykle wiele w porównaniu z innymi narodami, ale czy zastanawialiśmy się, co mogą powiedzieć np. Sycylijczycy wyzwalania przez Aliantów i ich wielonarodowe oddziały, które jak Tatarzy z powieści sienkiewiczowskich pozostawiali zgwałconą, ograbioną i spaloną ziemię.

Czym zaskakuje Agnieszka Jeż? Mnie zaskoczyła i ucieszyła, że powieść osadzona jest w Poznaniu. Autorka pokazuje, że poznaniacy, jak obiegowa opinia głosi, nie chwytali za broń, tylko poddawali się Niemcom, a co gorsza donosili Gestapo. Ci, którzy nic nie robili, ginęli w pierwszym na ziemiach polskich obozie niemieckim koncentracyjnym w Forcie VII. Tu także była pierwsza komora gazowa. To stąd wziął początek cały przemysł eksterminacji narodów m.in w komorach gazowych, specjalnych samochodach.

Ale Agnieszka Jeż pisze o innej wonie, o której wielu wie nie wiele, albo wcale. Dotyka organizacji Lebensborn, która miała w założeniach stworzyć odpowiednie warunki w sieci swoich ośrodków do „odnowienia krwi niemieckiej” i „hodowli nordyckiej rasy nadludzi poprzez odpowiednią selekcję kobiet i mężczyzn przeznaczonych do rozmnażania w ramach demograficzno-politycznych założeń nazistowskiej polityki rasowej, odbieraniu dzieci polskich zakwalifikowanych jako "wartościowych rasowo". Działalność Lebensborn była również próbą zahamowania wzrastającej liczby aborcji prawnie zakazanej w nazistowskich Niemczech.

Bohaterami powieści są dwie kobiety, których zależność przed wojną była oparta o pracodawce i pracownika, ale czas zmienia te powiązania. Obie łączy strata dzieci zabranych w ramach Lebersborn. Losy w czasie wojny gmatwają się, by w końcu doprowadzić do końca wojennej tułaczki. Obie zaczynają poszukiwać utracone dzieci, w czym pomaga adwokat Roman Hrabar, który po wojnie poszukuje odebrane dzieci. Jest ich wiele, ale czy sprawy kończą się miłością na nowo odradzanej biologicznych rodziców i ich dzieci. Jak trudne jest pogodzenie się z tym, że dziecko krew z krwi bardziej tęskni za Mutti w Niemczech. Stąd rodzi się pytanie "Kim jestem?". I drugie czy ponowne odbieranie dzieci z rodzin niemieckich nie wiąże się z kolejną traumą dziecka tracącego rodzinę. Trudne pytania, na które próbuje pokazać nam możliwe odpowiedzi Anna Jeż.

To moja pierwsza książka przeczytana tej autorki. Ujęło mniej jej pisarstwo, niezwykle sprawnie opowiadane zdarzenia, łączenie wątków. Początek książki i wojenne losy to raptem kilkanaście stron. Mocnych wydarzeń, ale nie przegadanych historii, bo przecież najważniejszy wątek to losy dzieci i ich powroty do Polski.

Znakomita lektura. Polecam każdemu, kto lubi literaturę czasów wojny i nie zna tematu utraconych i odzyskanych dzieci. Ważna książka. I na koniec cytat: "Ludzie nie są dobrzy albo źli tak sami z siebie tak jakby ich do gablotki wstawić. Bo nikt nie żyje w gablotce, jak w muzeum, tylko z drugim. I albo sobie ludzie podpasują, albo nie. Z jednym się nie uda, a z innym bardzo dobrze. Trzeba umieć się dobrać. To prawdziwy sens tej książki, ale chyba także nas ludzi...

,,Wojna zabija w różny sposób. I nie zawsze potem musi być martwe ciało.Czasem umiera dusza"

Rozdzielone rodziny , niemiecki program, który z polskich maluchów miał uczynić Trzecią Rzeszę silniejszą i złamane serca dwóch kobiet , które są gotowe uczynić wszystko by odnaleźć swoje pociechy.

Maria Szaflarska i Janina Radke nie mogły się od siebie bardziej różnić. Podczas , gdy pierwsza żyła w dostatku z mężem i czwórką pociech, druga nie posiadała praktycznie nic.

Jednak w obliczu globalnego konfliktu wszelkie różnice się zatarły.

Jan , mąż Marysi został aresztowany za działalność konspiracyjną- jako naukowiec i medyk mężczyzna przyczynił się do śmierci kilku wysokich rangą funkcjonariuszy Hitlera.

Tymczasem kobieta wywiozła synów pod opiekę rodziny, natomiast córeczki powierzyła pieczy panny Radke.

Niestety wkrótce potem Basia i Ewa trafiły do Niemiec.. natomiast ich mama została zesłana do obozu koncentracyjnego.

Po kilku latach drogi Marii i Janiny ponownie się splotą.

Obie pragną odnaleźć swoje córki za wszelką cenę..

Czym im się uda?

Po książki o tematyce wojennej sięgam dość często z racji tego ,że pozwalają one doświadczać wielu emocji , poznać lepiej historię tego mrocznego okresu w dziejach Polski.

Opowieść o losach dwóch przyjaciółek jest pełna bólu, miłości, przebaczenia i przede wszystkim poświęcenia.

Wywołuje wzruszenie i łzy, lecz niesie również sporą dawkę nadziei.

Z przyjemnością sięgnę po kontynuację powieści Kim naprawdę jestem i mogę z czystym sumieniem ją polecić

„Kim naprawdę jestem” – ten tytuł od razu przykuwa uwagęi sugeruje opowieść, która skłoni do głębokiej refleksji. Agnieszka Jeż porusza ważny, ale i bolesny temat – skupia się na programie Lebensborn, jednym z najmroczniejszych rozdziałów II wojny światowej. To opowieść o poszukiwaniu własnej tożsamości, odkrywaniu przeszłości i mierzeniu się z prawdą, która nie zawsze jest łatwa do przyjęcia. Autorka w charakterystycznym dla siebie stylu łączy historię z emocjami, pokazując, jak losy bohaterów splatają się z wydarzeniami sprzed lat. Jak sama wspomina w posłowiu, tytuł nawiązuje do pytania, które zadawało sobie wiele osób dotkniętych tym okrutnym programem.

Jak recenzować powieść, która jest doskonała pod każdym względem? Są takie książki, wobec których czuję się bezradna jako recenzentka – bo jak ocenić coś, co wymaga nie tylko literackiej wrażliwości, ale i historycznej wiedzy? Kim naprawdę jestem, to właśnie jedna z takich historii. Opowieść, która nie tylko mną wstrząsnęła, ale i dostarczyła ogromu wiedzy. To historia widziana oczami matek, którym odebrano dzieci i poddano germanizacji, oraz tych dzieci, które po latach dowiadują się, że nie są Niemcami i nigdy nimi nie byli – choć przez całe życie otaczała ich niemiecka rodzina, która kochała je jak własne. To książka, która poruszy każdego, a szczególnie matki.

„Kim naprawdę jestem” to jedna z najlepszych książek, jakie przeczytałam w tym roku. Nieszablonowa, nietuzinkowa, wyjątkowa. Historia, która wstrząsnęła mną do głębi. To opowieść pełna pytań, na które nie ma jednej właściwej odpowiedzi. Perfekcyjnie napisana, przemyślana i dopracowana w każdym calu. Bez patosu, bez zbędnych słów. Niełatwo będzie o niej zapomnieć – i nie sądzę, bym chciała.

„Kim naprawdę jestem” to historia dzieci, które były wystarczająco „aryjskie”, by trafić do „nowych rodzin”, to opowieść o odebranej tożsamości, nadaniu nowej, a także o przerażającym procesie germanizacji polskich dzieci.

„Kim naprawdę jestem” to trudna historia, ale przepięknie napisana, niesamowicie opowiedziana. To obraz powolnej germanizacji polskich dzieci na przykładzie Ewy i Basi, córek Szaflarskich. Dzieci, pozbawione domów i najbliższych, łakną ciepła, życzliwości i miłości. Chwytają się tych, którzy im tę miłość oferują. Każdy tę książkę powinien przeczytać i przeżyć na swój sposób. Oswoić tę historię i zatopić w swoim sercu. Wracać do niej myślami. Opowieść oparta na niedopowiedzeniach, krótkich zdaniach, które jednak brzmiały tak, że aż ziemia się trzęsła. Wystarczyły, by reszta została dopowiedziana przez wyobraźnię.

Największą tragedią przedstawioną w powieści jest los dzieci – istot niewinnych, bezbronnych, pozbawionych domu i rodziców, którym nie pozostawiono wyboru. Wyrwane z korzeniami ze swojego środowiska, obdarte z pochodzenia i narodowości, przeniesione do obcego kraju i obcych ludzi. T

Czy w takim przypadku możemy mówić o miłości? Jak nazwać wyrywanie dzieci z miejsc, które znały, zabieranie ich od ludzi, których zdążyły pokochać, którzy stali się ich rodzicami? Czy to naprawdę było dla dobra dzieci?

Z kolei trzeba postawić się w sytuacji kobiet, które przeżyły tylko dlatego, że wierzyły, iż kiedyś odnajdą swoje dzieci i je odzyskają. Każda matka do końca życia będzie szukała swojego dziecka.

Dramat dzieci, dramat rodziców adopcyjnych i biologicznych. Dzieci, otoczone miłością tam, na obczyźnie, trafiają do Polski, często w gorsze warunki, do rodziców, których nie pamiętają, tęskniąc za tamtą rodziną, w której żyły. Tragedia polskich rodziców, którzy odzyskali swoje dzieci, ale jakby już nie swoje.

Agnieszka Jeż w posłowiu do swojej najnowszej powieści obyczajowej pisze: „Kim jestem naprawdę to powieść, w której fakty mieszają się z fikcją.”. Jej lektura pozwoli odkryć jedną z ciekawych, a nie wszystkim znanych, kart z historii II wojny światowej.

Jest nią historia „rabunku polskich dzieci”, czyli niemieckiego planu uprowadzania dzieci „wartościowych rasowo” z okupowanych przez Niemców terenów i germanizowania ich w specjalne do tego powołanych instytucjach, a następnie w niemieckich rodzinach. Rodzice adopcyjni często nie byli świadomi pochodzenia dziecka, które miało spreparowane dokumenty. Po wojnie rodziny biologiczne, głównie matki, szukały zabranych w różny sposób dzieci. Fabuła powieści jest pretekstem do głębszych rozważań na temat poczucia tożsamości kształtowanego od wczesnego dzieciństwa u dziecka. Do refleksji nad trudnościami na jakie natrafiał ten proces u dziecka, które najpierw wychowywało się w polskiej rodzinie, następnie przez kilka lat w niemieckiej i na powrót wracało do Polski. Nie rzadko ta pierwotna rodzina biologiczna była też już niepełna w wyniku wojny. Pochylamy się także nad przeżyciami rodziców biologicznych i adopcyjnych. Powieść „Kim jestem naprawdę” to wyruszająca opowieść pokazująca taką sytuację częściowo opartą na autentycznych losach poznańskiej rodziny Witaszków.

Autorka opowiada historię życia dwóch kobiet Marii i Janiny. Jedna jest wykszatłconą, majętną żoną naukowca, a druga opiekunką dzieci w ich domu. Wybuch wojny pogarsza warunki bytowe, ale Janina pozostaje przy rodzinie Szaflarskich. Dalsze wydarzenia pokazują życie w okupowanym Poznaniu. Splot niekorzystnych zdarzeń doprowadza do tego, że w 1943 roku 5-letnie córki Marii zostają zabrane przez Niemców pod nieobecność matki. Podobny los spotyka urodzoną w kolejnym roku Martę, córkę Janiny.

Na przykładzie swoich bohaterek i z ich perspektywy autorka przedstawia czytelnikom przeżycia matek, którym zabrano dzieci, a następnie emocje związane z ich poszukiwaniem po wojnie. Poznajemy także perspektywę rodziców adopcyjnych, do których trafiły dziewczynki i samych dzieci. Jest w tym mnóstwo emocji, częściej trudnych i przykrych niż radosnych. Szczególnie interesujące jest zwrócenie uwagi na przeżycia samych dzieci w tej skomplikowanej sytuacji odrywania od rodzin adopcyjnych. Nikt nie zastanawiał się jak wpłynie to na ich psychikę i czym jest „dobro dziecka”.

Agnieszka Jeż pokazuje „miłość macierzyńską” jako ogromną siłę, która pozwoliła obu kobietom przetrwać wojnę, a potem dawała energię do poszukiwań. Ale możemy także zobaczyć więź jaka wytworzyła się między dziewczynkami a rodzicami w rodzinach, do których trafiły. Widać, że więź między dzieckiem a rodzicem może być równie silna nawet jeśli nie wynika z biologii.

Innym wątkiem książki jest wątek relacji między głównymi bohaterkami. Początkowo kobiety dzieli niemalże wszystko – pochodzenie, wykształcenie, status materialny, sytuacja rodzinna. Janina zazdrości swojej pracodawczyni jej życia. Z czasem różnice te się niwelują, między kobietami pojawia się coraz większa zażyłość, a ze strony Marii zaufanie i szczerość. Po wojnie i reformach ustrojowych rozpoczyna się kolejny etap ich znajomości – przyjaźń. Ta zmiana wynika nie tylko z upływu czasu, ale także ze zmian społecznych jakie zaszły w Polsce po wojnie i zmniejszania się różnic międzyklasowych.

Kolejnym wątkiem na który chciałabym zwrócić uwagę w kontekście tej powieści jest postawa Janiny przemilczania trudnych spraw. Kobieta nie kłamie tylko albo nie mówi nic, albo pomija niewygodne dla niej pytania. Taka postawa sprawia, że z wieloma problemami i sytuacjami musi sobie radzić sama. Nie ma możliwości uzyskania rady w ich rozwiązaniu. Nie może skonfrontować swojej oceny sytuacji z oceną innych. Dlatego też zadręcza się poczuciem winy. Warto zwrócić uwagę na negatywne strony takiej postawy. Szczerość i otwartość zdecydowanie poprawiły by jej samopoczucie, co zresztą potwierdza się. kiedy Janina w końcu dzieli się tajemnicami z matką i wówczas otrzymuje wsparcie a nie potępienie.

Kreacja głównych bohaterek jest bardzo dobra. Ich przeżycia i emocje pokazane zostały w sposób realistyczny. Popełniają błędy, poddają się potrzebom ciała wbrew logice i rozumowi. W swoich zachowaniach są realne i autentyczne.

Wydarzenia w książce następują po sobie niespiesznie, nagłe zwroty akcji są nieliczne, mimo to akcja jest płynna, a rozwijana fabuła przykuwa uwagę nie pozwalając oderwać się od lektury. Trudno chwilami odróżnić, które wydarzenie są fikcją literacką, a które prawdziwymi faktami historycznymi. Autorka zadbała o realizm historyczny swojej opowieści. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie, ale ze zmiennej perspektywy kilku postaci, wydarzenia przedstawiane są w porządku chronologicznym.

Mimo, że nastrój książki jest przeważającej większości smutny i przygnębiający to zakończenie napawa optymizmem, przynajmniej w odniesieniu do naszych bohaterek.

Polecam lekturę powieści miłośnikom książek o tematyce II wojny światowej oraz osobom które cenią pozycje książkowe o walorach edukacyjnych i refleksyjnych.