Jak współpracujemy. Od samolubnych genów do istot społecznych

Dlaczego ptaki zbierają niedopałki papierosów? Skąd wzięła się aspiryna? Po co psy jedzą trawę, a koty tarzają się w kocimiętce? I przede wszystkim, co jest nie tak z Twoim idealnie przystrzyżonym trawnikiem? Zwierzęta to prawdziwi eksperci w dziedzinie medycyny. Nie mówią po łacinie, nie noszą fartuchów i nie wypisują recept, ale ewolucja wyposażyła je w zadziwiająco skuteczne strategie walki z chorobami zakaźnymi i pasożytami. Wiedzą też, co robić, kiedy czują mdłości albo jak opatrzyć skaleczenie, żeby zapobiec infekcji. Jaap de Roode obserwuje zwyczaje zwierząt (przede wszystkim swoich ulubionych motyli monarchów) nie tylko z czystej naukowej ciekawości. Wyjaśnia, że wiedza na przykład o tym, jakie rośliny wykorzystują kozy i owce, żeby się le...

Dlaczego po obfitym obiedzie sięgamy jeszcze po deser? Jak to się stało, że meksykańskie kartele zainteresowały się środkiem do znieczulania słoni? Dlaczego rozwiązywanie równań matematycznych męczy bardziej niż granie w gry komputerowe? Odpowiedź na te pytania jest jedna: nadbodźce. Firma produkująca chipsy czy cukierki, którym tak trudno się oprzeć, ma jeden cel: zmusić Cię do jedzenia. Na przeszkodzie stoi Twój rozsądek, siła woli i uczucie sytości. Producenci muszą więc przełamać Twoją samokontrolę. Zatrudniają w tym celu cały sztab inżynierów i naukowców, których jedynym zadaniem jest zaprojektowanie żywności tak, by naciskać właściwe guziki w Twoim układzie nagrody – części mózgu, która wzmacnia określone zachowania, w wyniku czego,...

„Socjologia nie jest tylko dla socjologów, a teorii nie pisze się dla innych teoretyków. Powołaniem socjologa teoretyka jest dotarcie do szeroko rozumianego społeczeństwa”. – Piotr Sztompka Socjologia XXI wieku to prowokujący do samodzielnego myślenia, krytyczny przewodnik po najważniejszych teoretykach współczesnej myśli społecznej. Profesor Piotr Sztompka przedstawia dokładną mapę najważniejszych problemów, oświetlając szlak do bezpiecznych przystani i ostrzegając przed intelektualnymi mieliznami. Badając najnowszą historię socjologii, autor wpisuje jej głównych przedstawicieli w szeroką tradycję i ukazuje nowych herosów wyrosłych na barkach gigantów. Socjologia XXI wieku Sztompki to nie tylko niezbędne źródło wiedzy dla obecnych i przyszłych s...

Trening Umiejętności Społecznych w pierwotnych założeniach miał mieć formę zajęć dla dzieci z dużymi deficytami społecznymi, wynikającymi najczęściej z zaburzeń rozwojowych. Obecnie bywa stosowany jako forma oddziaływania wspierającego procesy terapeutyczne, a w TUS-ach coraz częściej uczestniczą dzieci w normie rozwojowej. Ta książka pokazuje, że TUS może być traktowany jako niezależne oddziaływanie terapeutyczne. Autorki chcą zaszczepić w Czytelniku myślenie o TUS-ie jako o elastycznym narzędziu oddziaływania, które powinno bazować na korygującym doświadczeniu społecznym. Właśnie w duchu takiego podejścia do Treningu Umiejętności Społecznych powstała ta pozycja. W założeniu ma ona być podręcznikiem dla psychologów, pedagogów i wszystkich...

Przewodnik po neurotypowym świecie Dorastanie bywa trudne, zwłaszcza gdy jesteś w spektrum autyzmu. Wydaje ci się, że robisz wszystko jak należy, a mimo to co chwila zaliczasz towarzyską wpadkę. Na szczęście już wiesz, że jesteś osobą neuroróżnorodną i inaczej postrzegasz świat. Jennifer Cook nauczy cię, jak poruszać się w gąszczu reguł obowiązujących w neurotypowym świecie i jednocześnie pozostać sobą. Opierając się na swoim doświadczeniu, autorka w prosty, a niekiedy zabawny sposób tłumaczy, jak odnaleźć się w neurotypowej rzeczywistości. Książka zawiera 140 zasad, dzięki którym lepiej zrozumiesz społeczne kody i oczekiwania, a także dowiesz się, jak właściwie rozpoznawać zamiary i emocje innych. Praktyczne ćwiczenia pomogą ci w budow...

Niematki, nigdyrodzicielki, dzieciowolne. W naszym języku wciąż brakuje określenia na kobiety bezdzietne, które nie odnosiłoby się do braku. Tymczasem jest tyle samo sposobów na bycie rodzicem, jak i na niebycie nim. Nie decydujemy się na dziecko z wielu powodów – to kwestia świadomego wyboru, stylu życia, rezultat warunków ekonomicznych i zdrowotnych, wynik lęku przed kryzysem klimatycznym czy wojną, chęć uniknięcia wielopokoleniowej traumy. Czasem po prostu nie udało się na czas znaleźć miłości, ale bywa to też efektem perfekcjonizmu i poczucia, że nie warto być rodzicem średnim. Historie nierodziców dopiero zaczynają być opowiadane, a to zmienia utarty sposób myślenia o kobiecości i męskości. Zmusza nas też do odpowiedzi na pytania o modele partner...

Psychologiczne paradygmaty korzystania z mediów społecznościowych to jedna z nielicznych publikacji na polskim rynku, która łączy rzetelną analizę naukową z praktycznym podejściem psychoterapeutycznym. Książka dostarcza odpowiedzi na pytania, w jaki sposób media społecznościowe wpływają na naszą psychikę, samoocenę, relacje z innymi i zdolność do samoregulacji emocji. Unikalność tej pozycji polega na tym, że nie tylko diagnozuje problem, ale również pokazuje narzędzia do zmiany – oparte na terapii poznawczo-behawioralnej. Autorka analizuje wpływ takich czynników jak cechy osobowości, style przywiązania, samoocena, motywacja osiągnięć i kompetencje społeczne na sposób korzystania z mediów. Czytelnik otrzymuje także wyniki autorskich badań empiryczny...

Obywatele Korei Południowej należą do najlepiej wyedukowanych na świecie. „Do jakiej szkoły chodziłeś?” – to jedno z pierwszych pytań, które pada tam podczas spotkań na stopie prywatnej czy zawodowej. Odpowiedź pozwala umiejscowić rozmówcę w hierarchii społecznej. Ukończenie dobrego uniwersytetu wpływa nie tylko na rozwój kariery, ale także szanse matrymonialne. To sposób na lepsze życie i gwarancja szacunku. Koreańscy rodzice przeznaczają ogromne sumy na naukę dzieci, a te mają w zasadzie cały dzień wypełniony zajęciami. Edukacja zapewniana przez państwo nie wystarczy, by wyprzedzić innych w wycieńczającym maratonie egzaminów. Dlatego prawie wszyscy uczniowie po lekcjach uczęszczają na korepetycje. I choć osiągane przez nich rezultaty stanowią...

Niemal każdy uważa, że ma duszę, ale nikt nie wie, czym ona jest Przez tysiące lat postrzegano ją jako „organ”, odrębny byt, część każdego z nas, która przetrwa śmierć ciała i trafi do otchłani, piekła lub nieba. Duszę można było zbawić, potępić, dręczyć, odkupić lub zaprzedać. A potem w tajemniczy sposób dusza zniknęła. Oświecenie nazwało ją umysłem. Dziś neurobiolodzy dowodzą, że umysł jest „dzieckiem” mózgu. „Dusza religijna” żyje dalej w umysłach wiernych, podczas gdy „dusza świecka” może oznaczać cokolwiek. Dusza to coś więcej niż tylko hipnotyzująca opowieść, wyjątkowo przystępnie wyjaśniająca naszą historię. Ceniony historyk Paul Ham – chcąc przywrócić historii ideę duszy ludzkiej i pokazać, w jaki sposó...

Każdy człowiek, bez wyjątku, przychodzi na ten świat, mając wartość i znaczenie. Ty i twoje dziecko również. „Jesteś kimś więcej, niż myślisz" to opowieść o tym, że dobrze być sobą. Autor porusza niezwykle ważny temat zdrowej samooceny u dzieci. Czym jest zdrowa samoocena? To świadomość własnych słabych i mocnych stron, akceptowanie siebie takim, jakim się jest – z niedoskonałościami i talentami, z emocjami, marzeniami, obawami. Do zbudowania i utrzymania zdrowej samooceny u dziecka niezbędni są dorośli, którzy wspierają, słuchają i naprawdę widzą dziecko. Którzy szanują innych i siebie, dając przykład, że warto być sobą – właśnie takim, a nie innym. Książka powstała z myślą o dzieciach w wieku 8–12 lat. W tym okresie życia dzieci...

Lęk bywa trudnym doświadczeniem dla każdego z nas, niezależnie od wieku. Dla dzieci jednak może być szczególnie obciążający, ponieważ one nie mają jeszcze odpowiednio rozwiniętych umiejętności, by zrozumieć, co dokładnie czują i skąd się bierze napięcie w ciele czy chaos w myślach, ani by o tym opowiedzieć. Jako rodzice obserwujemy z bólem, jak świat dziecka zaczyna się kurczyć, gdy ono z powodu lęku rezygnuje z ulubionych zajęć i wycofuje się z kolejnych działań, aby uniknąć kontaktu z niewidzialnym wrogiem. Dlatego tak ważne jest wspieranie dzieci w oswajaniu tej emocji, zanim ona stanie się przeszkodą w rozwoju, czerpaniu radości z życia i codziennym funkcjonowaniu. Dobra wiadomość jest taka, że zaburzenia lękowe u dzieci są jednymi z najlepi...

Wszystko zaczęło się pewnego deszczowego wieczoru, w samym sercu pulsującego miasta. Nad moją głową migotały rozmazane kształty neonów, odbijające się w mokrych chodnikach, a w powietrzu unosiła się charakterystyczna mieszanka spalin i wilgoci. Przechodnie, ubrani w kolorowe płaszcze, przemykali szybko, skupieni na swoich sprawach. Kilkoro z nich skinęło mi głową w przelocie, jakby w ciszy gratulując mi wytrwałości w staniu pośrodku ulewy. To z pozoru przypadkowe, tętniące życiem otoczenie – z jednej strony przytłaczająco nowoczesne, z drugiej wciąż noszące ślady przeszłości – stało się nie tylko scenerią, lecz także aktywnym uczestnikiem mojego spotkania z Alexem – generatywną sztuczną inteligencją. To właśnie w tej chwili, gdy deszcz uparc...