Einstein. Jego życie i wszechświat

Einsteina zna każdy, ale czy każdy miał okazję dowiedzieć się więcej o jego życiu? Wiedziałam, kim jest ten wielki człowiek i znałam kilka ciekawostek, jednak jeszcze tak obszernej i interesującej pozycji na jego temat nie czytałam. Aż do teraz.

Zacznę od tego, że przejście przez tę pozycję zajęło mi więcej czasu niż zwykle – i wcale nie chodzi o to, że była źle napisana. Wręcz przeciwnie, przez lekturę się płynęło! Jednak zważywszy na to, że książka jest sporych rozmiarów i zawiera naprawdę dużo informacji, nie chciałam się spieszyć. I nie żałuję, bo okazało się, że była to wyśmienita literacka uczta, którą warto się delektować.

„Albert Einstein był, jak majster-artysta, obdarzony niezwykłą wyobraźnią i zarazem głęboką wiarą w harmonię panującą w warsztacie natury”

Cytat ze strony 24/25

Pomysł na początek był według mnie bardzo trafny. Nieczęsto spotykam „podsumowania” z krótkimi opisami poszczególnych postaci, a jeśli już się pojawiają, to głównie w powieściach fabularnych. Dlatego dodanie takiej rozpiski do książki biograficznej uważam za świetny wybór, idealnie do niej pasujący. Już na tym etapie książka przykuła moją uwagę. Zaskoczyła mnie choćby informacja o Elsie Einstein, czyli kuzynce i drugiej żonie Einsteina.

Autor nie zapomniał również o zdjęciach, które pojawiają się na przestrzeni niemal ośmiuset stron, choć jest ich zdecydowanie mniej niż w innych pozycjach, z którymi miałam do czynienia. Dodatkowo dopiero pod koniec znajdziemy osobny rozdział poświęcony wyłącznie im – szarobiałym fotografiom stanowiącym dopełnienie całości.

Choć biografia, fizyka i niemal osiemset stron włącznie z przypisami mogą odstraszyć, warto dać tej książce szansę. Nie mam dużej wiedzy z zakresu matematyki czy fizyki, a mimo to nie miałam ochoty odłożyć lektury, bo „nic nie rozumiem”. To nie jest publikacja stricte naukowa, lecz biografia przystępna dla czytelnika, który chce lepiej poznać człowieka stojącego za ikoną popkultury.

„Wojenne warunki sprawiły, że rozłąka z synami była dla Einsteina szczególnie trudna”

Cytat ze strony 262

Oczywiście zagadnień fizycznych nie pominięto, są w końcu nieodłączną częścią życia Einsteina. Zdarzały się fragmenty, w których czułam się zagubiona, jednak wynikało to raczej z moich braków niż z nieprzystępnego stylu autora. Tutaj lepiej samemu się przekonać, czy przedstawione teorie będą zrozumiałe.

„Einstein doszedł do tej hipotezy, sprawdzając, czy określona objętość promieniowania ciała doskonale czarnego – składającego się, jak teraz sądził, z oddzielnych kwantów – może się zachowywać faktycznie jak gaz, o którym wiedział, że składa się z poszczególnych cząstek”

Cytat ze strony 134

Właściwie odniosłam wrażenie, że Walter Isaacson nie jest nowicjuszem w literaturze biograficznej – i później, sprawdzając, wcale się nie pomyliłam. Autor ma na koncie więcej podobnych pozycji, po które w przyszłości chętnie sięgnę. Natomiast jeśli wy również chcielibyście dowiedzieć się więcej o Einsteinie, ta książka będzie świetnym wyborem.

Niepodważalną cecha dobrej biografii jest jej szczerość, a nie stawianie pomników i tak właśnie taka jest, bo pomimo, że opowiada o absolutnym geniuszu, to dane jest nam go poznać jako człowieka pełnego pasji, słabości, sprzeczności i totalnej ciekawości poznania świata.

Einstein to postać, która od swoich najmłodszych lat buntował się, nie pozwalał się wpisywać w ramy dyscypliny, pełen wątpliwości co do autorytetów, a później jako człowiek ceniący swoja naukową niezależność ponad prestiż. Autor jawi nam obraz geniusza jako osobę nieszaloną, bo ta niezależność dla wielu byłaby przeszkoda do rozwinięcia kariery naukowej, natomiast dla Einsteina była fundamentem i motorem napędowym kolejnych odkryć.

Biografia odsłona wiele nieznanych wcześniej faktów z życia prywatnego geniusza, jego relacje z kobietami, skomplikowane relacje z potomstwem, trudne małżeństwa, polityczne zawirowania i moralne rozterki są tak zręcznie wkomponowane w tę historię, że naprawdę dają niezwykle kompleksowy obraz bohatera, którego dojrzałość emocjonalna nie zawsze szła w parze z geniuszem naukowym. To dało mi taki prawdziwy portret człowieka, który zasługuje na wielkie uznanie, a mimo po potrafił irytować, być niejednoznacznym, słowiem prawdziwy.

Pomimo tego, że książka skupia się na samym kudłatym naukowcu, to na wielkie uznanie zasługuje to, jak autor bardzo przystępnie nakreśla pewne idee naukowe, a jest to zrobione w taki sposób, że nawet ktoś będący na bakier z fizyka bez problemy się odnajdzie w objaśnieniach. Opisane odkrycia niesamowicie inspirują, bo poza tym, że stanowiły swoistą rewolucje, to pochwalają wolność myślenia i poddaniu się własnej wyobraźni.

Książka Isaacsona nie jest kolejną kronikarska biografia, ta historia motywuje do ciekawości, wychodzenia poza utarte ramy i uleganiu wyobraźni, bo to może okazać się kluczem do zmiany biegu historii. Życie geniusza jasno pokazuje, że odwaga do myślenia inaczej często jest początkiem czegoś wielkiego.

Wielu ludzi zmieniło świat, uczyniło go innym, dało odkrycia, idee i teorie, którymi podążyły kolejne pokolenia. I choć każdy z nas miałby zapewne w tym względzie inny indeks imion i nazwisk, to jestem przekonana o tym, że zawsze znalazłaby się tam osoba Alberta Einsteina. Ten genialny fizyk-teoretyk zmienił spojrzenie na matematykę, fizykę i astronomię, dając nam wiedzę, nowe teorie i ścieżki, którymi mogła podążać i podąża współczesna nauka. I właśnie tej wybitnej postaci została poświęcona książka Waltera Isaacsona pt. „Einstein. Jego życie i wszechświat”, której to nowe i poprawione wydanie ukazało się właśnie w naszym kraju nakładem Wydawnictwa Insignis.

To niezwykle intrygujące, pod wieloma względami zaskakujące i z całą pewnością kompletne spojrzenia na osobę Alberta Einsteina. Otóż na blisko 800 stronach tej publikacji możemy przyjrzeć się jego dzieciństwu, młodości, uniwersyteckim latom życia w Zurychu, gdzie osiągnął swoje pierwsze naukowe sukcesy, ale też i gdzie poznał swoją przyszłą małżonkę - Milevę Marić. Kolejne rozdziały, to kolejne naukowe dokonania Einsteina, przełomowy rok 1905, czy też wreszcie ogólna teoria względności - dokonanie, którym zapisał się w dzieje nauki i świata. Oczywiście jest tu również historia jego drugiego małżeństwa, wyjazdu do Stanów Zjednoczonych, czy też odniesienie do udziału w pracach nad bronią jądrową, która wzbudzała w nim tak wielki niepokój.

Walter Isaacson dokonał tu rzeczy naprawdę trudnej, gdyż z jednej strony dał nam moc cennej wiedzy na temat naukowej kariery Einsteina - a umówmy się, ta była wyjątkową, oszałamiającą, niezwykłą pod kątem dokonań i tak naprawdę przeobrażenia światowego spojrzenia na to, czym jest fizyka i matematyka. Z drugiej strony jednak mamy tu nie mniej fascynujący obraz życia tego wyjątkowego człowieka, który w pewnym momencie musiał opuścić swoją ojczyznę, który musiał zmierzyć się z nazizmem i antysemityzmem, ale też i który miał całkiem udane, osobiste życie, o którym można powiedzieć to, że było szczęśliwym, choć chwilami i burzliwym. I to też sprawia, że książka ta jest przystępną w odbiorze nie tylko dla miłośników nauki i historii świata, ale też i wszystkich tych, których ciekawią barwne, ludzkie losy.

Najważniejsze jest oczywiście to, czy autorowi udało się niejako „odpomnikować” tytułową postać na kartach tej biografii. W mej ocenie tak, gdyż poznajemy tu Einsteina nie tylko, jako wybitnego naukowca, ale też i jako charakternego człowieka, który z pewnością nie był nigdy osobą skromną, skłonną do ustępowania pola innym, potrafiącym przyznać się do błędu. Był w jakiejś mierze narcyzem, ale głównie na gruncie naukowych poglądów i osiągnięć, gdyż też np. nie chciał angażować się w politykę - choć miał wiele zaproszeń, uznając, że są ludzie znający się na tym lepiej. Oczywiście każdy geniusz jest na swój sposób dziwakiem i Einstein też nim był, ale kto wie, być może bez tego nie dałby światu i nauce tak wiele...

Ta biograficzna opowieść o życiu Alberta Einsteina stanowi sobą również interesującą opowieść o XX stuleciu. To spojrzenie na naukę, na rodzący się nazizm, czy też wreszcie na II wojnę światową, czyli wydarzenie mające wielki wpływ na życie Einsteina, by wspomnieć o rozpoczętym wyścigu ku jądrowej broni, co nie tylko przerażało Einsteina, ale też i spowodowało wielką niechęć ku kolejnym naukowym odkryciom. To także obraz ówczesnego życia, obowiązujących praw, norm i obyczajów, które to Einstein uwielbiał burzyć - choćby pod kątem swojego jakże charakterystycznego wyglądu. I tym samym lektura tej książki jest dla nas swego rodzaju czytelniczą podróżą w czasie, którą odbywamy z wielką przyjemnością.

Walter Isaacson wykonał swoją pisarską pracę w niezwykle rzetelny sposób, o czym świadczy wykazana tu ogromna liczba materiałów i źródeł, z jakich to korzystał on podczas pisania tej biografii. To listy i osobiste zapiski Einsteina, prasowe publikacje, naukowe dokumenty oraz ogromna ilość artykułów i książek poświęconych tej wybitnej postaci, które powstawały na przestrzeni dziesięcioleci. Do tego dochodzą wspaniałe fotografie, które przedstawiają zarówno zawodowe, naukowe i publiczne zdjęcia Einsteina - m.in. z prezydentami największych państw, ale też i które ukazują jego rodzinne i prywatne losy. Tak powstała kompletna, bezsprzecznie najlepsza jak dotąd biografia Alberta Einsteina.

Oczywiście nie jest to lektura na dwa, czy też trzy popołudnia - choćby ze względu na liczbę stron książki, ale też i samą tematykę, gdzie to ukazane tu treści wymagają od nas skupienia. Ale to dobrze, gdyż w ten sposób możemy odkrywać życie Einsteina w niespieszny sposób, by móc w pełni uzmysłowić sobie to, z jak wybitną postacią mamy do czynienia. I nie wiem, czy ktokolwiek z nas może w pełni zrozumieć tego wyjątkowego człowieka, ale z pewnością możemy go poznać w znacznie większym stopniu, niż wcześniej. A to już jest wiele, bardzo wiele.

Książka Waltera Isaacsona pt. „Einstein. Jego życie i wszechświat”, to rzecz udana, napisana w znakomity sposób i będąca jedną z najlepszych i najbardziej rzetelnych biografii, jaką dotąd miałam okazję poznać. I dlatego też z jak największym przekonaniem polecam i zachęcam was do sięgnięcia po ten tytuł.