Dobrodziejka. Mroczne tajemnice dawnego Śląska

„W świecie, w którym żyły, potrzebne były kobiety niosące pomoc, nawet wbrew prawu i sumieniu. Wszystko, co było związane ze sprowadzaniem na ten świat dzieci, uważano za temat wstydliwy, ale tak samo traktowany był ich brak. Należało sobie poradzić z problemem, ale tak, aby nikt o tym nie wiedział.” Czy zdawaliście sobie sprawę z tego, jak trudny był los kobiet w okresie dwudziestolecia międzywojennego? Z czym musiały mierzyć się panienki spodziewające się oczywiście nieślubnego dziecka? Że jedyne, na co mogły liczyć, to ostracyzm? - i to w tej najłagodniejszej formie wykluczenia? A z kolei bezdzietne mężatki? - równie często będące także na językach wszystkich „życzliwych”? Jeśli nie, to z wielką przyjemnością polecę Wam do lektury mój patronat medialny: powieść autorstwa Sabiny Waszut „Dobrodziejka” i zarazem pierwszy tom cyklu Mroczne tajemnice dawnego Śląska.Jest to historia inspirowana prawdziwymi wydarzeniami, które miały miejsce właśnie na Śląsku w okresie dwudziestolecia międzywojennego. Zdarzeniami opisywanymi w ówczesnej prasie, takiej jak dziennik ilustrowany „Siedem Groszy” czy „Kurier Wieczorny”, na łamach których zainteresowani śledzili postępy prowadzonych dochodzeń, a nawet przebieg spraw sądowych! W powieści podkomisarz Teodor Urbanek zajmuje się sprawą porwania Halinki Brytus - niemowlęcia uprowadzonego w biały dzień, podstępem na oczach opiekunki - młodej i nieco naiwnej służącej. Zdarzenia rozgrywają się w 1935 roku w Katowicach - miejscu, gdzie bieda i bezrobocie styka się z postępującym rozwojem miasta. Gdzie najgorsze ludzkie instynkty, zwłaszcza ten przetrwania, popychają ludzi do haniebnych czynów! Podkomisarz za wszelką cenę będzie chciał rozwiązać tę sprawę i co najważniejsze: odnaleźć dziewczynkę, całą i zdrową! Pomocną w tym okaże się być sprzedawczyni w sklepie z artykułami dla dzieci - Stefania Zyzikówna. To właśnie ona naprowadzi śledczych na właściwy trop⌠Jakże to była wciągająca historia! To jedna z tych, których nie będziecie chcieli odłożyć na później, bo wartka akcja na to nie pozwoli, a co najważniejsze - będzie trzymać w napięciu niemal do ostatniej chwili. A samo zakończenie - ta przysłowiowa wisienka na torcie, również nie zawiedzie! Od lat zaczytuję się w powieściach autorstwa Sabiny Waszut. Uwielbiam pióro Autorki, a tym razem mogłam je poznać od zupełnie innej strony! Bowiem zamiast opowieści typowo obyczajowej rozgrywającej się na tle wielkiej historii i zmian społeczno-ekonomicznych, mamy tutaj jakby nie patrzeć pełnoprawny kryminał! - reszta się zgadza, bo zdarzenia mają miejsce w dwudziestoleciu międzywojennym, bardzo fascynującym okresie z punktu widzenia historycznego. Znajdziecie więc tutaj obraz ówczesnego społeczeństwa, problemy mieszkańców Śląska: ubóstwo, brak zatrudnienia, choroby związane z pracą w kopalni, ale przede wszystkim skupienie się na doli i niedoli kobiet w tamtych czasach. Zwłaszcza tych pozostawionych samym sobie z „problemem”, jakim była niechciana ciąża. Nie mniej, oprócz głównego wątku, związanego z prowadzonym przez bohaterów śledztwem, w tej historii znajdzie się także miejsce na prawdziwe uczucia, jak miłość czy przyjaźń. Opowieść zaskakuje, momentami i szokuje, zwłaszcza to, jak ubóstwo popycha ludzi do tych najgorszych czynów. Nie mniej, jest także nadzieja na lepsze jutro i na to, że dobro i prawda zawsze zwycięża! A co do wątku uczuciowego - nie przytłacza w tej historii, jest poniekąd jej tłem, ale daje także pole do popisu na przyszłość - liczę na nieco więcej w kontynuacji!

„Dobrodziejka” to pierwsza próba Sabiny Waszut w gatunku kryminału, który jednak łączy z tym, co już dobrze zna - z wątkami obyczajowymi i historycznymi. Jednak to zbrodnia, do której już na początku powieści dochodzi, jest tym, co spaja ją w całość, a co więcej, jest to zbrodnia prawdziwa - cały cykl Mroczne tajemnice dawnego Śląska, który ten tytuł początkuje, opierać się będzie na przestępstwach z tego rejonu Polski, o których huczała międzywojenna prasa. W tym tomie akcja rozgrywa się w centrum Katowic latem 1935 roku. Intryga kryminalna opiera się o porwanie kilkumiesięcznego dziecka zamożnej rodziny, do którego doszło w biały dzień. Kolejne twisty fabularne nie tylko zaskakują, ale dają też coś więcej - jasno ukazują problem społeczny, z jakimi wtedy borykały się kobiety bez względu na wiek czy grubość portfela, który stawiał je przed dylematami bez żadnego dobrego punktu wyjścia. Świat, jaki autorka oddaje, jest jednak dużo szerszy - nie skupia się tylko na jednym problemie, ale ukazuje więcej: pełny sposób życia na dawnym Śląsku. Zajęcia, rozrywki i role, jakie wtedy przypadały kobietom i mężczyznom i to, jak wszystko to było postrzegane przez społeczeństwo, oddane są w sposób swobodny, a równocześnie bardzo realistyczny. Autorka nieraz w dialogach posługuje się gwarą, by w pełni oddać charakter środowiska, by pokazać, jak dużą rolę w społeczeństwie odgrywała po prostu śląskość. Bo to przecież nie narodowość w tym miejscu była ważna, granice państw przecież raz po raz się przesuwały, powodując kolejne problemy w codziennym funkcjonowaniu mieszkańców. Cała ta codzienność z najmniejszymi detalami jest w „Dobrodziejce” ukazana, a problem, na którym opiera się intryga kryminalna, wstrząsa i zostaje w głowie jeszcze na długo po skończonej lekturze powieści. To dobry start w nowy cykl, już czekam na więcej!